The Menologium

Verse Indeterminate Saxon

Crist wæs acennyd,     cyninga wuldor,
on midne winter,     mære þeoden,
ece ælmihtig,     on þy eahteoðan dæg
Hælend gehaten,     heofonrices weard.
5Swa þa sylfan tiid     side herigeas,
folc unmæte,     habbað foreweard gear,
for þy se kalend us     cymeð geþincged
on þam ylcan dæge     us to tune,
forma monað;     hine folc mycel
10Ianuarius     gerum heton.
And þæs embe fif niht     þætte fulwihttiid
eces drihtnes     to us cymeð,
þæne twelfta dæg     tireadige,
hæleð heaðurofe,     hatað on Brytene,
15in foldan her.     Swylce emb feower wucan
þætte Solmonað     sigeð to tune
butan twam nihtum,     swa hit getealdon geo,
Februarius fær,     frode gesiþas,
ealde ægleawe.     And þæs embe ane niht
20þæt we Marian     mæssan healdað,
cyninges modor,     forþan heo Crist on þam dæge,
bearn wealdendes,     brohte to temple.
Ðænne þæs emb fif niht     þæt afered byð
winter of wicum,     and se wigend þa
25æfter seofentynum     swylt þrowade
nihtgerimes,     nergendes þegen,
Mathias mære,     mine gefræge,
þæs þe lencten on tun     geliden hæfde,
werum to wicum.     Swylce eac is wide cuð
30ymb III and twa     þeodum gewelhwær
his cyme kalend     ceorlum and eorlum
(butan þænne bises     geboden weorðe
feorðan geare;     þænne he furðor cymeð
ufor anre niht     us to tune),
35hrime gehyrsted     hagolscurum færð
geond middangeard     Martius reðe,
Hlyda healic.     Ðænne se halga þæs
emb XI niht     æþele scynde
Gregorius     in godes wære,
40breme in Brytene.     Swylce Benedictus
embe nigon niht þæs     nergend sohte,
heard and higestrang,     þæne heriað wel
in gewritum wise,     wealdendes þeow
rincas regolfæste.     Swylce eac rimcræftige
45on þa ylcan tiid     emniht healdað,
forðan wealdend god     worhte æt frymðe
on þy sylfan dæge     sunnan and monan.
Hwæt, ymb feower niht     fæder onsende,
þæs þe emnihte     eorlas healdað,
50heahengel his,     se hælo abead
Marian mycle,     þæt heo meotod sceolde
cennan, kyninga betst,     swa hit gecyðed wearð
geond middangeard;     wæs þæt mære wyrd,
folcum gefræge!     Swylce emb feower and þreo
55nihtgerimes,     þætte nergend sent
Aprelis monað,     on þam oftust cymð
seo mære tiid     mannum to frofre,
drihtnes ærist;     þænne dream gerist
wel wide gehwær,     swa se witega sang:
60"þis is se dæg     þæne drihten us
wisfæst worhte,     wera cneorissum,
eallum eorðwarum     eadigum to blisse."
Ne magon we þa tide     be getale healdan
dagena rimes,     ne drihtnes stige
65on heofenas up,     forþan þe hwearfað aa
wisra gewyrdum,     ac sceal wintrum frod
on circule     cræfte findan
halige dagas.     Sculan we hwæðere gyt
martira gemynd     ma areccan,
70wrecan wordum forð,     wisse gesingan,
þæt embe nihgontyne     niht and fifum,
þæs þe Eastermonað     to us cymeð,
þæt man reliquias     ræran onginneð,
halige gehyrste;     þæt is healic dæg,
75bentiid bremu.     Swylce in burh raþe
embe siex niht þæs,     smicere on gearwum,
wudum and wyrtum     cymeð wlitig scriðan
þrymilce on tun,     þearfe bringeð
Maius micle     geond menigeo gehwær.
80Swa þi ylcan dæge     æþele geferan,
Philippus and Iacob,     feorh agefan,
modige magoþegnas     for meotudes lufan.
And þæs embe twa niht     þætte tæhte god
Elenan eadigre     æþelust beama,
85on þam þrowode     þeoden engla
for manna lufan,     meotud on galgan
be fæder leafe.     Swylce ymb fyrst wucan
butan anre niht     þætte yldum bringð
sigelbeorhte dagas     sumor to tune,
90wearme gewyderu.     Þænne wangas hraðe
blostmum blowað,     swylce blis astihð
geond middangeard     manigra hada
cwicera cynna,     cyninge lof secgað
mænifealdlice,     mærne bremað,
95ælmihtigne.     Þæs emb eahta and nigon
dogera rimes     þætte drihten nam
in oðer leoht     Agustinus,
bliðne on breostum,     þæs þe he on Brytene her
eaðmode him     eorlas funde
100to godes willan,     swa him se gleawa bebead
Gregorius.     Ne hyrde ic guman a fyrn
ænigne ær     æfre bringan
ofer sealtne mere     selran lare,
bisceop bremran.     Nu on Brytene rest
105on Cantwarum     cynestole neah,
mynstre mærum.     Þænne monað bringð
ymb twa and feower     tiida lange
ærra Liða     us to tune,
Iunius on geard,     on þam gim astihð
110on heofenas up     hyhst on geare,
tungla torhtust,     and of tille agrynt,
to sete sigeð.     Wyle syððan leng
grund behealdan     and gangan lator
ofer foldan wang     fægerust leohta,
115woruldgesceafta.     Þænne wuldres þegn
ymb þreotyne,     þeodnes dyrling,
Iohannes in geardagan     wearð acenned,
tyn nihtum eac;     we þa tiid healdað
on midne sumor     mycles on æþelum.
120Wide is geweorðod,     swa þæt wel gerist,
haligra tid     geond hæleða bearn,
Petrus and Paulus.     Hwæt, þa apostolas,
þeodenholde,     þrowedon on Rome
ofer midne sumor,     miccle gewisse,
125furðor fif nihtum,     folcbealo þrealic,
mærne martyrdom;     hæfdon mænige ær
wundra geworhte     geond wærþeoda,
swylce hi æfter þam     unrim fremedon
swutelra and gesynra     þurh sunu meotudes,
130ealdorþegnas.     Þænne ædre cymð
emb twa niht þæs     tidlice us
Iulius monað,     on þam Iacobus
ymb feower niht     feorh gesealde
ond twentigum,     trum in breostum,
135frod and fæstræd     folca lareow,
Zebedes afera.     And þæs symle scriþ
ymb seofon niht þæs     sumere gebrihted
Weodmonað on tun,     welhwær bringeð
Agustus     yrmenþeodum
140hlafmæssan dæg.     Swa þæs hærfest cymð
ymbe oðer swylc     butan anre wanan,
wlitig, wæstmum hladen;     wela byð geywed
fægere on foldan.     Þænne forð gewat
ymb þreo niht þæs     þeodne getrywe
145þurh martyrdom,     mære diacon,
Laurentius,     hæfð nu lif wiðþan
mid wuldorfæder     weorca to leane.
Swylce þæs ymb fif niht     fægerust mægða,
wifa wuldor,     sohte weroda god
150for suna sibbe,     sigefæstne ham
on neorxnawange;     hæfde nergend þa
fægere fostorlean     fæmnan forgolden
ece to ealdre.     Þænne ealling byð
ymb tyn niht þæs     tiid geweorðad
155Bartholomeus     in Brytene her,
wyrd welþungen.     Swylce eac wide byð
eorlum geypped     æþelinges deað
ymb feower niht,     se þe fægere iu
mid wætere oferwearp     wuldres cynebearn,
160wiga weorðlice.     Be him wealdend cwæð
þæt nan mærra man     geond middangeard
betux wife and were     wurde acenned.
Ond þæs ymbe þreo niht     geond þeoda feala
þætte Haligmonð,     heleþum geþinged,
165fereð to folce,     swa hit foregleawe,
ealde uþwitan,     æror fundan,
Septembres fær,     and þy seofoþan dæg
þæt acenned wearð     cwena selost,
drihtnes modor.     Þænne dagena worn
170ymbe þreotyne     þegn unforcuð,
godspelles gleaw,     gast onsende
Matheus his     to metodsceafte,
in ecne gefean.     Þænne ealling cymð
ymb þreo niht þæs     þeodum wide
175emnihtes dæg,     ylda bearnum.
Hwæt, we weorðiað     wide geond eorðan
heahengles tiid     on hærfeste,
Michaheles,     swa þæt menigo wat,
fif nihtum ufor     þæs þe folcum byð,
180eorlum geywed     emnihtes dæg.
And þæs embe twa niht     þæt se teoða monð
on folc fereð,     frode geþeahte,
October on tun     us to genihte,
Winterfylleð,     swa hine wide cigað
185igbuende     Engle and Seaxe,
weras mid wifum.     Swylce wigena tiid
ymb twentig þæs     twegra healdað
and seofon nihtum     samod ætgædere
on anne dæg.     We þa æþelingas
190fyrn gefrunan     þæt hy foremære,
Simon and Iudas,     symble wæron,
drihtne dyre;     forþon hi dom hlutan,
eadigne upweg.     And þæs ofstum bringð
embe feower niht,     folce genihtsum,
195Blotmonað on tun,     beornum to wiste,
Nouembris,     niða bearnum
eadignesse,     swa nan oðer na deð
monað maran     miltse drihtnes.
And þy ylcan dæge     ealra we healdað
200sancta symbel     þara þe sið oððe ær
worhtan in worulde     willan drihtnes.
Syþþan wintres dæg     wide gangeð
on syx nihtum,     sigelbeortne genimð
hærfest mid herige     hrimes and snawes,
205forste gefeterad,     be frean hæse,
þæt us wunian ne moton     wangas grene,
foldan frætuwe.     Þæs ymb feower niht
þætte Martinus     mære geleorde,
wer womma leas     wealdend sohte,
210upengla weard.     Þænne embe eahta niht
and feowerum     þætte fan gode
besenctun on sægrund     sigefæstne wer,
on brime haran,     þe iu beorna fela
Clementes oft     clypiað to þearfe.
215And þæs embe seofon niht,     sigedrihtne leof,
æþele Andreas     up on roderum
his gast ageaf     on godes wære,
fus on forðweg.     Þænne folcum bringð
morgen to mannum     monað to tune,
220Decembris     drihta bearnum,
ærra Iula.     Swylce emb eahta and twelf
nihtgerimes     þætte nergend sylf
þristhydigum     Thomase forgeaf
wið earfeðum     ece rice,
225bealdum beornwigan     bletsunga his.
Þænne emb feower niht     þætte fæder engla
his sunu sende     on þas sidan gesceaft
folcum to frofre.     Nu ge findan magon
haligra tiida     þe man healdan sceal,
230swa bebugeð gebod     geond Brytenricu
Sexna kyninges     on þas sylfan tiid.