Soul and Body I

Verse Indeterminate Saxon

Huru, ðæs behofað     hæleða æghwylc
þæt he his sawle sið     sylfa geþence,
hu þæt bið deoplic     þonne se deað cymeð,
asyndreð þa sybbe     þe ær samod wæron,
5lic ond sawle!     Lang bið syððan
þæt se gast nimeð     æt gode sylfum
swa wite swa wuldor,     swa him on worulde ær
efne þæt eorðfæt     ær geworhte.
Sceal se gast cuman     geohðum hremig,
10symble ymbe seofon niht     sawle findan
þone lichoman     þe hie ær lange wæg,
þreo hund wintra,     butan ær þeodcyning,
ælmihtig god,     ende worulde
wyrcan wille,     weoruda dryhten.
15Cleopað þonne swa cearful     cealdan reorde,
spreceð grimlice     se gast to þam duste:
"Hwæt, druh ðu dreorega,     to hwan drehtest ðu me,
eorðan fulnes     eal forwisnad,
lames gelicnes!     Lyt ðu gemundest
20to hwan þinre sawle þing     siðþan wurde,
syððan of lichoman     læded wære!
Hwæt, wite ðu me, weriga!     Hwæt, ðu huru wyrma gyfl
lyt geþohtest,     þa ðu lustgryrum eallum
ful geeodest,     hu ðu on eorðan scealt
25wyrmum to wiste!     Hwæt, ðu on worulde ær
lyt geþohtest     hu þis is þus lang hider!
Hwæt, þe la engel     ufan of roderum
sawle onsende     þurh his sylfes hand,
meotod ælmihtig,     of his mægenþrymme,
30ond þe gebohte     blode þy halgan,
ond þu me mid þy heardan     hungre gebunde
ond gehæftnedest     helle witum!
Eardode ic þe on innan.     Ne meahte ic ðe of cuman,
flæsce befangen,     ond me fyrenlustas
35þine geþrungon.     Þæt me þuhte ful oft
þæt hit wære XXX     þusend wintra
to þinum deaðdæge.     A ic uncres gedales onbad
earfoðlice.     Nis nu huru se ende to god!
Wære þu þe wiste wlanc     ond wines sæd,
40þrymful þunedest,     ond ic ofþyrsted wæs
godes lichoman,     gastes drynces.
Forðan þu ne hogodest     her on life,
syððan ic ðe on worulde     wunian sceolde,
þæt ðu wære þurh flæsc     ond þurh fyrenlustas
45strange gestryned     ond gestaðolod þurh me,
ond ic wæs gast on ðe     fram gode sended.
Næfre ðu me wið swa heardum     helle witum
ne generedest     þurh þinra nieda lust.
Scealt ðu minra gesynta     sceame þrowian
50on ðam myclan dæge     þonne eall manna cynn
se ancenneda     ealle gesamnað.
Ne eart ðu þon leofra     nænigum lifigendra
men to gemæccan,     ne meder ne fæder
ne nænigum gesybban,     þonne se swearta hrefen,
55syððan ic ana of ðe     ut siðode
þurh þæs sylfes hand     þe ic ær onsended wæs.
Ne magon þe nu heonon adon     hyrsta þa readan
ne gold ne seolfor     ne þinra goda nan,
ne þinre bryde beag     ne þin boldwela,
60ne nan þara goda     þe ðu iu ahtest,
ac her sceolon onbidan     ban bereafod,
besliten synum,     ond þe þin sawl sceal
minum unwillum     oft gesecan,
wemman þe mid wordum,     swa ðu worhtest to me.
65Eart ðu nu dumb ond deaf,     ne synt þine dreamas awiht.
Sceal ic ðe nihtes swa þeah     nede gesecan,
synnum gesargod,     ond eft sona fram þe
hweorfan on hancred,     þonne halige men
lifiendum gode     lofsang doð,
70secan þa hamas     þe ðu me her scrife,
ond þa arleasan     eardungstowe,
ond þe sculon her moldwyrmas     manige ceowan,
slitan sarlice     swearte wihta,
gifre ond grædige.     Ne synt þine æhta awihte
75þe ðu her on moldan     mannum eowdest.
Forðan þe wære selre     swiðe mycle
þonne þe wæron ealle     eorðan speda,
(butan þu hie gedælde     dryhtne sylfum),
þær ðu wurde æt frymðe fugel     oððe fisc on sæ,
80oððe on eorðan neat     ætes tilode,
feldgangende     feoh butan snyttro,
oððe on westenne     wildra deora
þæt wyrreste,     þær swa god wolde,
ge þeah ðu wære     wyrma cynna
85þæt grimmeste,     þær swa god wolde,
þonne ðu æfre on moldan     man gewurde
oððe æfre fulwihte     onfon sceolde.
Þonne ðu for unc bæm     andwyrdan scealt
on ðam miclan dæge,     þonne mannum beoð
90wunda onwrigene,     þa ðe on worulde ær
fyrenfulle men     fyrn geworhton,
ðonne wyle dryhten sylf     dæda gehyran
hæleða gehwylces,     heofena scippend,
æt ealra manna gehwæs     muðes reorde
95wunde wiðerlean.     Ac hwæt wylt ðu þær
on þam domdæge     dryhtne secgan?
Þonne ne bið nan na to þæs lytel lið     on lime aweaxen,
þæt ðu ne scyle for anra     gehwylcum onsundrum
riht agildan,     þonne reðe bið
100dryhten æt þam dome.     Ac hwæt do wyt unc?
Sculon wit þonne eft ætsomne     siððan brucan
swylcra yrmða,     swa ðu unc her ær scrife!"
Fyrnað þus þæt flæschord,     sceall þonne feran onweg,
secan hellegrund,     nallæs heofondreamas,
105dædum gedrefed.     Ligeð dust þær hit wæs,
ne mæg him ondsware     ænige gehatan,
geomrum gaste,     geoce oððe frofre.
Bið þæt heafod tohliden,     handa toliðode,
geaglas toginene,     goman toslitene,
110sina beoð asocene,     swyra becowen,
fingras tohrorene.    
Rib reafiað     reðe wyrmas,
beoð hira tungan totogenne     on tyn healfa
hungregum to frofre;     forþan hie ne magon huxlicum
115wordum wrixlian     wið þone werian gast.
Gifer hatte se wyrm,     þe þa eaglas beoð
nædle scearpran.     Se genydde to
ærest eallra     on þam eorðscræfe,
þæt he þa tungan totyhð     ond þa teð þurhsmyhð
120ond þa eagan þurheteð     ufan on þæt heafod
ond to ætwelan     oðrum gerymeð,
wyrmum to wiste,     þonne þæt werie
lic acolod bið     þæt he lange ær
werede mid wædum.     Bið þonne wyrma gifel,
125æt on eorþan.     Þæt mæg æghwylcum
men to gemynde,     modsnotra gehwam!
Ðonne bið hyhtlicre     þæt sio halige sawl
færeð to ðam flæsce,     frofre bewunden.
Bið þæt ærende     eadiglicre
130funden on ferhðe.     Mid gefean seceð
lustum þæt lamfæt     þæt hie ær lange wæg.
Þonne þa gastas     gode word sprecað,
snottre, sigefæste,     ond þus soðlice
þone lichoman     lustum gretaþ:
135"Wine leofesta,     þeah ðe wyrmas gyt
gifre gretaþ,     nu is þin gast cumen,
fægere gefrætewod,     of mines fæder rice,
arum bewunden.     Eala, min dryhten,
þær ic þe moste     mid me lædan,
140þæt wyt englas     ealle gesawon,
heofona wuldor,     swylc swa ðu me ær her scrife!
Fæstest ðu on foldan     ond gefyldest me
godes lichoman,     gastes drynces.
Wære ðu on wædle,     sealdest me wilna geniht.
145Forðan ðu ne þearft sceamian,     þonne sceadene beoþ
þa synfullan     ond þa soðfæstan
on þam mæran dæge,     þæs ðu me geafe,
ne ðe hreowan þearf     her on life
ealles swa mycles     swa ðu me sealdest
150on gemotstede     manna ond engla.
Bygdest ðu þe for hæleðum     ond ahofe me on ecne dream.
Forþan me a langaþ,     leofost manna,
on minum hige hearde,     þæs þe ic þe on þyssum hynðum wat
wyrmum to wiste,     ac þæt wolde god,
155þæt þu æfre þus laðlic     legerbed cure.
Wolde ic þe ðonne secgan     þæt ðu ne sorgode,
forðan wyt bioð gegæderode     æt godes dome.
Moton wyt þonne ætsomne     syþan brucan
ond unc on heofonum     heahþungene beon.
160Ne þurfon wyt beon cearie     æt cyme dryhtnes,
ne þære andsware     yfele habban
sorge in hreðre,     ac wyt sylfe magon
æt ðam dome þær     dædum agilpan,
hwylce earnunga     uncre wæron.
165Wat ic þæt þu wære     on woruldrice
geþungen þrymlice     þysses"