Dream of the Rood

Verse Indeterminate Saxon

Hwæt! Ic swefna cyst     secgan wylle,
hwæt me gemætte     to midre nihte,
syðþan reordberend     reste wunedon!
Þuhte me þæt ic gesawe     syllicre treow
5on lyft lædan,     leohte bewunden,
beama beorhtost.     Eall þæt beacen wæs
begoten mid golde.     Gimmas stodon
fægere æt foldan sceatum,     swylce þær fife wæron
uppe on þam eaxlegespanne.     Beheoldon þær engel dryhtnes ealle,
10fægere þurh forðgesceaft.     Ne wæs ðær huru fracodes gealga,
ac hine þær beheoldon     halige gastas,
men ofer moldan,     ond eall þeos mære gesceaft.
Syllic wæs se sigebeam,     ond ic synnum fah,
forwunded mid wommum.     Geseah ic wuldres treow,
15wædum geweorðode,     wynnum scinan,
gegyred mid golde;     gimmas hæfdon
bewrigene weorðlice     wealdendes treow.
Hwæðre ic þurh þæt gold     ongytan meahte
earmra ærgewin,     þæt hit ærest ongan
20swætan on þa swiðran healfe.     Eall ic wæs mid sorgum gedrefed,
forht ic wæs for þære fægran gesyhðe.     Geseah ic þæt fuse beacen
wendan wædum ond bleom;     hwilum hit wæs mid wætan bestemed,
beswyled mid swates gange,     hwilum mid since gegyrwed.
Hwæðre ic þær licgende     lange hwile
25beheold hreowcearig     hælendes treow,
oððæt ic gehyrde     þæt hit hleoðrode.
Ongan þa word sprecan     wudu selesta:
"þæt wæs geara iu,     (ic þæt gyta geman),
þæt ic wæs aheawen     holtes on ende,
30astyred of stefne minum.     Genaman me ðær strange feondas,
geworhton him þær to wæfersyne,     heton me heora wergas hebban.
Bæron me ðær beornas on eaxlum,     oððæt hie me on beorg asetton,
gefæstnodon me þær feondas genoge.     Geseah ic þa frean mancynnes
efstan elne mycle     þæt he me wolde on gestigan.
35Þær ic þa ne dorste     ofer dryhtnes word
bugan oððe berstan,     þa ic bifian geseah
eorðan sceatas.     Ealle ic mihte
feondas gefyllan,     hwæðre ic fæste stod.
Ongyrede hine þa geong hæleð,     (þæt wæs god ælmihtig),
40strang ond stiðmod.     Gestah he on gealgan heanne,
modig on manigra gesyhðe,     þa he wolde mancyn lysan.
Bifode ic þa me se beorn ymbclypte.     Ne dorste ic hwæðre bugan to eorðan,
feallan to foldan sceatum,     ac ic sceolde fæste standan.
Rod wæs ic aræred.     Ahof ic ricne cyning,
45heofona hlaford,     hyldan me ne dorste.
Þurhdrifan hi me mid deorcan næglum.     On me syndon þa dolg gesiene,
opene inwidhlemmas.     Ne dorste ic hira nænigum sceððan.
Bysmeredon hie unc butu ætgædere.     Eall ic wæs mid blode bestemed,
begoten of þæs guman sidan,     siððan he hæfde his gast onsended.
50Feala ic on þam beorge     gebiden hæbbe
wraðra wyrda.     Geseah ic weruda god
þearle þenian.     Þystro hæfdon
bewrigen mid wolcnum     wealdendes hræw,
scirne sciman,     sceadu forðeode,
55wann under wolcnum.     Weop eal gesceaft,
cwiðdon cyninges fyll.     Crist wæs on rode.
Hwæðere þær fuse     feorran cwoman
to þam æðelinge.     Ic þæt eall beheold.
Sare ic wæs mid sorgum gedrefed,     hnag ic hwæðre þam secgum to handa,
60eaðmod elne mycle.     Genamon hie þær ælmihtigne god,
ahofon hine of ðam hefian wite.     Forleton me þa hilderincas
standan steame bedrifenne;     eall ic wæs mid strælum forwundod.
Aledon hie ðær limwerigne,     gestodon him æt his lices heafdum,
beheoldon hie ðær heofenes dryhten,     ond he hine ðær hwile reste,
65meðe æfter ðam miclan gewinne.     Ongunnon him þa moldern wyrcan
beornas on banan gesyhðe;     curfon hie ðæt of beorhtan stane,
gesetton hie ðæron sigora wealdend.     Ongunnon him þa sorhleoð galan
earme on þa æfentide,     þa hie woldon eft siðian,
meðe fram þam mæran þeodne.     Reste he ðær mæte weorode.
70Hwæðere we ðær greotende     gode hwile
stodon on staðole,     syððan stefn up gewat
hilderinca.     Hræw colode,
fæger feorgbold.     Þa us man fyllan ongan
ealle to eorðan.     Þæt wæs egeslic wyrd!
75Bedealf us man on deopan seaþe.     Hwæðre me þær dryhtnes þegnas,
freondas gefrunon,    
ond gyredon me     golde ond seolfre.
Nu ðu miht gehyran,     hæleð min se leofa,
þæt ic bealuwara weorc     gebiden hæbbe,
80sarra sorga.     Is nu sæl cumen
þæt me weorðiað     wide ond side
menn ofer moldan,     ond eall þeos mære gesceaft,
gebiddaþ him to þyssum beacne.     On me bearn godes
þrowode hwile.     Forþan ic þrymfæst nu
85hlifige under heofenum,     ond ic hælan mæg
æghwylcne anra,     þara þe him bið egesa to me.
Iu ic wæs geworden     wita heardost,
leodum laðost,     ærþan ic him lifes weg
rihtne gerymde,     reordberendum.
90Hwæt, me þa geweorðode     wuldres ealdor
ofer holmwudu,     heofonrices weard!
Swylce swa he his modor eac,     Marian sylfe,
ælmihtig god     for ealle menn
geweorðode     ofer eall wifa cynn.
95Nu ic þe hate,     hæleð min se leofa,
þæt ðu þas gesyhðe     secge mannum,
onwreoh wordum     þæt hit is wuldres beam,
se ðe ælmihtig god     on þrowode
for mancynnes     manegum synnum
100ond Adomes     ealdgewyrhtum.
Deað he þær byrigde,     hwæðere eft dryhten aras
mid his miclan mihte     mannum to helpe.
He ða on heofenas astag.     Hider eft fundaþ
on þysne middangeard     mancynn secan
105on domdæge     dryhten sylfa,
ælmihtig god,     ond his englas mid,
þæt he þonne wile deman,     se ah domes geweald,
anra gehwylcum     swa he him ærur her
on þyssum lænum     life geearnaþ.
110Ne mæg þær ænig     unforht wesan
for þam worde     þe se wealdend cwyð.
Frineð he for þære mænige     hwær se man sie,
se ðe for dryhtnes naman     deaðes wolde
biteres onbyrigan,     swa he ær on ðam beame dyde.
115Ac hie þonne forhtiað,     ond fea þencaþ
hwæt hie to Criste     cweðan onginnen.
Ne þearf ðær þonne ænig     anforht wesan
þe him ær in breostum bereð     beacna selest,
ac ðurh ða rode sceal     rice gesecan
120of eorðwege     æghwylc sawl,
seo þe mid wealdende     wunian þenceð."
Gebæd ic me þa to þan beame     bliðe mode,
elne mycle,     þær ic ana wæs
mæte werede.     Wæs modsefa
125afysed on forðwege,     feala ealra gebad
langunghwila.     Is me nu lifes hyht
þæt ic þone sigebeam     secan mote
ana oftor     þonne ealle men,
well weorþian.     Me is willa to ðam
130mycel on mode,     ond min mundbyrd is
geriht to þære rode.     Nah ic ricra feala
freonda on foldan,     ac hie forð heonon
gewiton of worulde dreamum,     sohton him wuldres cyning,
lifiaþ nu on heofenum     mid heahfædere,
135wuniaþ on wuldre,     ond ic wene me
daga gehwylce     hwænne me dryhtnes rod,
þe ic her on eorðan     ær sceawode,
on þysson lænan     life gefetige
ond me þonne gebringe     þær is blis mycel,
140dream on heofonum,     þær is dryhtnes folc
geseted to symle,     þær is singal blis,
ond me þonne asette     þær ic syþþan mot
wunian on wuldre,     well mid þam halgum
dreames brucan.     Si me dryhten freond,
145se ðe her on eorþan     ær þrowode
on þam gealgtreowe     for guman synnum.
He us onlysde     ond us lif forgeaf,
heofonlicne ham.     Hiht wæs geniwad
mid bledum ond mid blisse     þam þe þær bryne þolodan.
150Se sunu wæs sigorfæst     on þam siðfate,
mihtig ond spedig,     þa he mid manigeo com,
gasta weorode,     on godes rice,
anwealda ælmihtig,     englum to blisse
ond eallum ðam halgum     þam þe on heofonum ær
155wunedon on wuldre,     þa heora wealdend cwom,
ælmihtig god,     þær his eðel wæs.