Christ A, B, C

Verse Indeterminate Saxon

    cyninge.
Ðu eart se weallstan     þe ða wyrhtan iu
wiðwurpon to weorce.     Wel þe geriseð
þæt þu heafod sie     healle mærre,
5ond gesomnige     side weallas
fæste gefoge,     flint unbræcne,
þæt geond eorðb... ...g eall     eagna gesihþe
wundrien to worlde     wuldres ealdor.
Gesweotula nu þurh searocræft     þin sylfes weorc,
10soðfæst, sigorbeorht,     ond sona forlęt
weall wið wealle.     Nu is þam weorce þearf
þæt se cræftga cume     ond se cyning sylfa,
ond þonne gebete,     nu gebrosnad is,
hus under hrofe.     He þæt hra gescop,
15leomo læmena;     nu sceal liffrea
þone wergan heap     wraþum ahreddan,
earme from egsan,     swa he oft dyde.
Eala þu reccend     ond þu riht cyning,
se þe locan healdeð,     lif ontyneð,
20eadga... upwegas,     oþrum forwyrneð
wlitigan wilsiþes,     gif his weorc ne deag.
Huru we for þearfe     þas word sprecað,
ond m... ...giað     þone þe mon gescop
þæt he ne ...ete...     ...ceose weorðan
25cearfulra þing,     þe we in carcerne
sittað sorgende,     sunnan wenað,
hwonne us liffrea     leoht ontyne,
weorðe ussum mode     to mundboran,
ond þæt tydre gewitt     tire bewinde,
30gedo usic þæs wyrðe,     þe he to wuldre forlet,
þa we heanlice     hweorfan sceoldan
to þis enge lond,     eðle bescyrede.
Forþon secgan mæg,     se ðe soð spriceð,
þæt he ahredde,     þa forhwyrfed wæs,
35frumcyn fira.     Wæs seo fæmne geong,
mægð manes leas,     þe he him to meder geceas;
þæt wæs geworden     butan weres frigum,
þæt þurh bearnes gebyrd     bryd eacen wearð.
Nænig efenlic þam,     ær ne siþþan,
40in worlde gewearð     wifes gearnung;
þæt degol wæs,     dryhtnes geryne.
Eal giofu gæstlic     grundsceat geondspreot;
þær wisna fela     wearð inlihted
lare longsume     þurh lifes fruman
45þe ær under hoðman     biholen lægon,
witgena woðsong,     þa se waldend cwom,
se þe reorda gehwæs     ryne gemiclað
ðara þe geneahhe     noman scyppendes
þurh horscne     had hergan willað.
50Eala sibbe gesihð,     sancta Hierusalem,
cynestola cyst,     Cristes burglond,
engla eþelstol,     ond þa ane in þe
saule soðfæstra     simle gerestað,
wuldrum hremge.     Næfre wommes tacn
55in þam eardgearde     eawed weorþeð,
ac þe firina gehwylc     feor abugeð,
wærgðo ond gewinnes.     Bist to wuldre full
halgan hyhtes,     swa þu gehaten eart.
Sioh nu sylfa þe geond     þas sidan gesceaft,
60swylce rodores hrof     rume geondwlitan
ymb healfa gehwone,     hu þec heofones cyning
siðe geseceð,     ond sylf cymeð,
nimeð eard in þe,     swa hit ær gefyrn
witgan wisfæste     wordum sægdon,
65cyðdon Cristes gebyrd,     cwædon þe to frofre,
burga betlicast.     Nu is þæt bearn cymen,
awæcned to wyrpe     weorcum Ebrea,
bringeð blisse þe,     benda onlyseð
niþum genedde.     Nearoþearfe conn,
70hu se earma sceal     are gebidan.
Eala wifa wynn     geond wuldres þrym,
fæmne freolicast     ofer ealne foldan sceat
þæs þe æfre sundbuend     secgan hyrdon,
arece us þæt geryne     þæt þe of roderum cwom,
75hu þu eacnunge     æfre onfenge
bearnes þurh gebyrde,     ond þone gebedscipe
æfter monwisan     mod ne cuðes.
Ne we soðlice     swylc ne gefrugnan
in ærdagum     æfre gelimpan,
80þæt ðu in sundurgiefe     swylce befenge,
ne we þære wyrde     wenan þurfon
toweard in tide.     Huru treow in þe
weorðlicu wunade,     nu þu wuldres þrym
bosme gebære,     ond no gebrosnad wearð
85mægðhad se micla.     Swa eal manna bearn
sorgum sawað,     swa eft ripað,
cennað to cwealme.     Cwæð sio eadge mæg
symle sigores full,     sancta Maria:
"Hwæt is þeos wundrung     þe ge wafiað,
90ond geomrende     gehþum mænað,
sunu Solimę     somod his dohtor?
Fricgað þurh fyrwet     hu ic fæmnan had,
mund minne geheold,     ond eac modor gewearð
mære meotudes suna.     Forþan þæt monnum nis
95cuð geryne,     ac Crist onwrah
in Dauides     dyrre mægan
þæt is Euan scyld     eal forpynded,
wærgða aworpen,     ond gewuldrad is
se heanra had.     Hyht is onfangen
100þæt nu bletsung mot     bæm gemæne,
werum ond wifum,     a to worulde forð
in þam uplican     engla dreame
mid soðfæder     symle wunian."
Eala earendel,     engla beorhtast,
105ofer middangeard     monnum sended,
ond soðfæsta     sunnan leoma,
torht ofer tunglas,     þu tida gehwane
of sylfum þe     symle inlihtes!
Swa þu, god of gode     gearo acenned,
110sunu soþan fæder,     swegles in wuldre
butan anginne     æfre wære,
swa þec nu for þearfum     þin agen geweorc
bideð þurh byldo,     þæt þu þa beorhtan us
sunnan onsende,     ond þe sylf cyme
115þæt ðu inleohte     þa þe longe ær,
þrosme beþeahte     ond in þeostrum her,
sæton sinneahtes;     synnum bifealdne
deorc deaþes sceadu     dreogan sceoldan.
Nu we hyhtfulle     hælo gelyfað
120þurh þæt word godes     weorodum brungen,
þe on frymðe wæs     fæder ælmihtigum
efenece mid god,     ond nu eft gewearð
flæsc firena leas,     þæt seo fæmne gebær
geomrum to geoce.     God wæs mid us
125gesewen butan synnum;     somod eardedon
mihtig meotudes bearn     ond se monnes sunu
geþwære on þeode.     We þæs þonc magon
secgan sigedryhtne     symle bi gewyrhtum,
þæs þe he hine sylfne us     sendan wolde.
130Eala gæsta god,     hu þu gleawlice
mid noman ryhte     nemned wære
Emmanuhel,     swa hit engel gecwæð
ærest on Ebresc!     þæt is eft gereht,
rume bi gerynum:     "Nu is rodera weard,
135god sylfa mid us."     Swa þæt gomele gefyrn
ealra cyninga cyning     ond þone clænan eac
sacerd soðlice     sægdon toweard,
swa se mæra iu,     Melchisedech,
gleaw in gæste     godþrym onwrah
140eces alwaldan.     Se wæs æ bringend,
lara lædend,     þam longe his
hyhtan hidercyme,     swa him gehaten wæs,
þætte sunu meotudes     sylfa wolde
gefælsian     foldan mægðe,
145swylce grundas eac     gæstes mægne
siþe gesecan.     Nu hie softe þæs
bidon in bendum     hwonne bearn godes
cwome to cearigum.     Forþon cwædon swa,
suslum geslæhte:     "Nu þu sylfa cum,
150heofones heahcyning.     Bring us hælolif,
werigum witeþeowum,     wope forcymenum,
bitrum brynetearum.     Is seo bot gelong
eal æt þe anum     ...... oferþearfum.
Hæftas hygegeomre     hider ...es;
155ne læt þe behindan,     þonne þu heonan cyrre,
mænigo þus micle,     ac þu miltse on us
gecyð cynelice,     Crist nergende,
wuldres æþeling,     ne læt awyrgde ofer us
onwald agan.     Læf us ecne gefean
160wuldres þines,     þæt þec weorðien,
weoroda wuldorcyning,     þa þu geworhtes ær
hondum þinum.     Þu in heannissum
wunast wideferh     mid waldend fæder."
"Eala Ioseph min,     Iacobes bearn,
165mæg Dauides,     mæran cyninges,
nu þu freode scealt     fæste gedælan,
alætan lufan mine!"     "Ic lungre eam
deope gedrefed,     dome bereafod,
forðon ic worn for þe     worde hæbbe
170sidra sorga     ond sarcwida,
hearmes gehyred,     ond me hosp sprecað,
tornworda fela.     Ic tearas sceal
geotan geomormod.     God eaþe mæg
gehælan hygesorge     heortan minre,
175afrefran feasceaftne.     Eala fæmne geong,
mægð Maria!"     Hwæt bemurnest ðu,
cleopast cearigende?     Ne ic culpan in þe,
incan ænigne,     æfre onfunde,
womma geworhtra,     ond þu þa word spricest
180swa þu sylfa sie     synna gehwylcre
firena gefylled."     Ic to fela hæbbe
þæs byrdscypes     bealwa onfongen!
Hu mæg ic ladigan     laþan spræce,
oþþe ondsware     ænige findan
185wraþum towiþere?     Is þæt wide cuð
þæt ic of þam torhtan     temple dryhtnes
onfeng freolice     fæmnan clæne,
womma lease,     ond nu gehwyrfed is
þurh nathwylces.     Me nawþer deag,
190secge ne swige.     Gif ic soð sprece,
þonne sceal Dauides     dohtor sweltan,
stanum astyrfed.     Gen strengre is
þæt ic morþor hele;     scyle manswara,
laþ leoda gehwam     lifgan siþþan,
195fracoð in folcum."     þa seo fæmne onwrah
ryhtgeryno,     ond þus reordade:
"Soð ic secge     þurh sunu meotudes,
gæsta geocend,     þæt ic gen ne conn
þurh gemæcscipe     monnes ower,
200ænges on eorðan,     ac me eaden wearð,
geongre in geardum,     þæt me Gabrihel,
heofones heagengel,     hælo gebodade.
Sægde soðlice     þæt me swegles gæst
leoman onlyhte,     sceolde ic lifes þrym
205geberan, beorhtne sunu,     bearn eacen godes,
torhtes tirfruman.     Nu ic his tempel eam
gefremed butan facne,     in me frofre gæst
geeardode.     Nu þu ealle forlæt
sare sorgceare.     Saga ecne þonc
210mærum meotodes sunu     þæt ic his modor gewearð,
fæmne forð seþeah,     ond þu fæder cweden
woruldcund bi wene;     sceolde witedom
in him sylfum beon     soðe gefylled."
Eala þu soða     ond þu sibsuma
215ealra cyninga cyning,     Crist ælmihtig,
hu þu ær wære     eallum geworden
worulde þrymmum     mid þinne wuldorfæder
cild acenned     þurh his cræft ond meaht!
Nis ænig nu     eorl under lyfte,
220secg searoþoncol,     to þæs swiðe gleaw
þe þæt asecgan mæge     sundbuendum,
areccan mid ryhte,     hu þe rodera weard
æt frymðe genom     him to freobearne.
Þæt wæs þara þinga     þe her þeoda cynn
225gefrugnen mid folcum     æt fruman ærest
geworden under wolcnum,     þæt witig god,
lifes ordfruma,     leoht ond þystro
gedælde dryhtlice,     ond him wæs domes geweald,
ond þa wisan abead     weoroda ealdor:
230"Nu sie geworden forþ     a to widan feore
leoht, lixende gefea,     lifgendra gehwam
þe in cneorissum     cende weorðen."
Ond þa sona gelomp,     þa hit swa sceolde,
leoma leohtade     leoda mægþum,
235torht mid tunglum,     æfter þon tida bigong.
Sylfa sette     þæt þu sunu wære
efeneardigende     mid þinne engan frean
ærþon oht þisses     æfre gewurde.
Þu eart seo snyttro     þe þas sidan gesceaft
240mid þi waldende     worhtes ealle.
Forþon nis ænig þæs horsc,     ne þæs hygecræftig,
þe þin fromcyn mæge     fira bearnum
sweotule geseþan.     Cum, nu, sigores weard,
meotod moncynnes,     ond þine miltse her
245arfæst ywe!     Us is eallum neod
þæt we þin medrencynn     motan cunnan,
ryhtgeryno,     nu we areccan ne mægon
þæt fædrencynn     fier owihte.
Þu þisne middangeard     milde geblissa
250þurh ðinne hercyme,     hælende Crist,
ond þa gyldnan geatu,     þe in geardagum
ful longe ær     bilocen stodan,
heofona heahfrea,     hat ontynan,
ond usic þonne gesece     þurh þin sylfes gong
255eaðmod to eorþan.     Us is þinra arna þearf!
Hafað se awyrgda     wulf tostenced,
deor dædscua,     dryhten, þin eowde,
wide towrecene.     Þæt ðu, waldend, ær
blode gebohtes,     þæt se bealofulla
260hyneð heardlice,     ond him on hæft nimeð
ofer usse nioda lust.     Forþon we, nergend, þe
biddað geornlice     breostgehygdum
þæt þu hrædlice     helpe gefremme
wergum wreccan,     þæt se wites bona
265in helle grund     hean gedreose,
ond þin hondgeweorc,     hæleþa scyppend,
mote arisan     ond on ryht cuman
to þam upcundan     æþelan rice,
þonan us ær þurh synlust     se swearta gæst
270forteah ond fortylde,     þæt we, tires wone,
a butan ende     sculon ermþu dreogan,
butan þu usic þon ofostlicor,     ece dryhten,
æt þam leodsceaþan,     lifgende god,
helm alwihta,     hreddan wille.
275Eala þu mæra     middangeardes
seo clæneste     cwen ofer eorþan
þara þe gewurde     to widan feore,
hu þec mid ryhte     ealle reordberend
hatað ond secgað,     hæleð geond foldan,
280bliþe mode,     þæt þu bryd sie
þæs selestan     swegles bryttan.
Swylce þa hyhstan     on heofonum eac,
Cristes þegnas,     cweþað ond singað
þæt þu sie hlæfdige     halgum meahtum
285wuldorweorudes,     ond worldcundra
hada under heofonum,     ond helwara.
Forþon þu þæt ana     ealra monna
geþohtest þrymlice,     þristhycgende,
þæt þu þinne mægðhad     meotude brohtes,
290sealdes butan synnum.     Nan swylc ne cwom
ænig oþer     ofer ealle men,
bryd beaga hroden,     þe þa beorhtan lac
to heofonhame     hlutre mode
siþþan sende.     Forðon heht sigores fruma
295his heahbodan     hider gefleogan
of his mægenþrymme     ond þe meahta sped
snude cyðan,     þæt þu sunu dryhtnes
þurh clæne gebyrd     cennan sceolde
monnum to miltse,     ond þe, Maria, forð
300efne unwemme     a gehealdan.
Eac we þæt gefrugnon,     þæt gefyrn bi þe
soðfæst sægde     sum woðbora
in ealddagum,     Esaias,
þæt he wære gelæded     þæt he lifes gesteald
305in þam ecan ham     eal sceawode.
Wlat þa swa wisfæst     witga geond þeodland
oþþæt he gestarode     þær gestaþelad wæs
æþelic ingong.     Eal wæs gebunden
deoran since     duru ormæte,
310wundurclommum bewriþen.     Wende swiðe
þæt ænig elda     æfre ne meahte
swa fæstlice     forescyttelsas
on ecnesse     o inhebban,
oþþe ðæs ceasterhlides     clustor onlucan,
315ær him godes engel     þurh glædne geþonc
þa wisan onwrah     ond þæt word acwæð:
"Ic þe mæg secgan     þæt soð gewearð
þæt ðas gyldnan gatu     giet sume siþe
god sylf wile     gæstes mægne
320gefælsian,     fæder ælmihtig,
ond þurh þa fæstan locu     foldan neosan,
ond hio þonne æfter him     ece stondað
simle singales     swa beclysed
þæt nænig oþer,     nymðe nergend god,
325hy æfre ma     eft onluceð."
Nu þæt is gefylled     þæt se froda þa
mid eagum þær     on wlatade.
Þu eart þæt wealldor,     þurh þe waldend frea
æne on þas eorðan     ut siðade,
330ond efne swa þec gemette,     meahtum gehrodene,
clæne ond gecorene,     Crist ælmihtig.
Swa ðe æfter him     engla þeoden
eft unmæle     ælces þinges
lioþucægan bileac,     lifes brytta.
335Iowa us nu þa are     þe se engel þe,
godes spelboda,     Gabriel brohte.
Huru þæs biddað     burgsittende
þæt ðu þa frofre     folcum cyðe,
þinre sylfre sunu.     Siþþan we motan
340anmodlice     ealle hyhtan,
nu we on þæt bearn foran     breostum stariað.
Geþinga us nu     þristum wordum
þæt he us ne læte     leng owihte
in þisse deaðdene     gedwolan hyran,
345ac þæt he usic geferge     in fæder rice,
þær we sorglease     siþþan motan
wunigan in wuldre     mid weoroda god.
Eala þu halga     heofona dryhten,
þu mid fæder þinne     gefyrn wære
350efenwesende     in þam æþelan ham.
Næs ænig þa giet     engel geworden,
ne þæs miclan     mægenþrymmes nan
ðe in roderum up     rice biwitigað,
þeodnes þryðgesteald     ond his þegnunga,
355þa þu ærest wære     mid þone ecan frean
sylf settende     þas sidan gesceaft,
brade brytengrundas.     Bæm inc is gemæne
heahgæst hleofæst.     We þe, hælend Crist,
þurh eaðmedu     ealle biddað
360þæt þu gehyre     hæfta stefne,
þinra niedþiowa,     nergende god,
hu we sind geswencte     þurh ure sylfra gewill.
Habbað wræcmæcgas     wergan gæstas,
hetlen helsceaþa,     hearde genyrwad,
365gebunden bealorapum.     Is seo bot gelong
eall æt þe anum,     ece dryhten.
Hreowcearigum help,     þæt þin hidercyme
afrefre feasceafte,     þeah we fæhþo wið þec
þurh firena lust     gefremed hæbben.
370Ara nu onbehtum     ond usse yrmþa geþenc,
hu we tealtrigað     tydran mode,
hwearfiað heanlice.     Cym nu, hæleþa cyning,
ne lata to lange.     Us is lissa þearf,
þæt þu us ahredde     ond us hælogiefe
375soðfæst sylle,     þæt we siþþan forð
þa sellan þing     symle moten
geþeon on þeode,     þinne willan.
Eala seo wlitige,     weorðmynda full,
heah ond halig,     heofoncund þrynes,
380brade geblissad     geond brytenwongas
þa mid ryhte sculon     reordberende,
earme eorðware     ealle mægene
hergan healice,     nu us hælend god
wærfæst onwrah     þæt we hine witan moton.
385Forþon hy, dædhwæte,     dome geswiðde,
þæt soðfæste     seraphinnes cynn,
uppe mid englum     a bremende,
unaþreotendum     þrymmum singað
ful healice     hludan stefne,
390fægre feor ond neah.     Habbaþ folgoþa
cyst mid cyninge.     Him þæt Crist forgeaf,
þæt hy motan his ætwiste     eagum brucan
simle singales,     swegle gehyrste,
weorðian waldend     wide ond side,
395ond mid hyra fiþrum     frean ælmihtges
onsyne weardiað,     ecan dryhtnes,
ond ymb þeodenstol     þringað georne
hwylc hyra nehst mæge     ussum nergende
flihte lacan     friðgeardum in.
400Lofiað leoflicne     ond in leohte him
þa word cweþað,     ond wuldriað
æþelne ordfruman     ealra gesceafta:
"Halig eart þu, halig,     heahengla brego,
soð sigores frea,     simle þu bist halig,
405dryhtna dryhten!     A þin dom wunað
eorðlic mid ældum     in ælce tid
wide geweorþad.     Þu eart weoroda god,
forþon þu gefyldest     foldan ond rodoras,
wigendra hleo,     wuldres þines,
410helm alwihta.     Sie þe in heannessum
ece hælo,     ond in eorþan lof,
beorht mid beornum.     Þu gebletsad leofa,
þe in dryhtnes noman     dugeþum cwome
heanum to hroþre.     Þe in heahþum sie
415a butan ende     ece herenis."
Eala hwæt, þæt is wræclic wrixl     in wera life,
þætte moncynnes     milde scyppend
onfeng æt fæmnan     flæsc unwemme,
ond sio weres friga     wiht ne cuþe,
420ne þurh sæd ne cwom     sigores agend
monnes ofer moldan;     ac þæt wæs ma cræft
þonne hit eorðbuend     ealle cuþan
þurh geryne,     hu he, rodera þrim,
heofona heahfrea,     helpe gefremede
425monna cynne     þurh his modor hrif.
Ond swa forðgongende     folca nergend
his forgifnesse     gumum to helpe
dæleð dogra gehwam,     dryhten weoroda.
Forþon we hine domhwate     dædum ond wordum
430hergen holdlice.     Þæt is healic ræd
monna gehwylcum     þe gemynd hafað,
þæt he symle oftost     ond inlocast
ond geornlicost     god weorþige.
He him þære lisse     lean forgildeð,
435se gehalgoda     hælend sylfa,
efne in þam eðle     þær he ær ne cwom,
in lifgendra     londes wynne,
þær he gesælig     siþþan eardað,
ealne widan feorh     wunað butan ende. Amen.
440Nu ðu geornlice     gæstgerynum,
mon se mæra,     modcræfte sec
þurh sefan snyttro,     þæt þu soð wite
hu þæt geeode,     þa se ælmihtiga
acenned wearð     þurh clænne had,
445siþþan he Marian,     mægða weolman,
mærre meowlan,     mundheals geceas,
þæt þær in hwitum     hræglum gewerede
englas ne oðeowdun,     þa se æþeling cwom,
beorn in Betlem.     Bodan wæron gearwe
450þa þurh hleoþorcwide     hyrdum cyðdon,
sægdon soðne gefean,     þætte sunu wære
in middangeard     meotudes acenned,
in Betleme.     Hwæþre in bocum ne cwið
þæt hy in hwitum þær     hræglum oðywden
455in þa æþelan tid,     swa hie eft dydon
ða se brega mæra     to Bethania,
þeoden þrymfæst,     his þegna gedryht
gelaðade, leof weorud.     Hy þæs lareowes
on þam wildæge     word ne gehyrwdon,
460hyra sincgiefan.     Sona wæron gearwe,
hæleð mid hlaford,     to þære halgan byrg,
þær him tacna fela     tires brytta
onwrah, wuldres helm,     wordgerynum,
ærþon up stige     ancenned sunu,
465efenece bearn,     agnum fæder,
þæs ymb feowertig     þe he of foldan ær
from deaðe aras,     dagena rimes.
Hæfde þa gefylled,     swa ær biforan sungon,
witgena word     geond woruld innan
470þurh his þrowinga.     Þegnas heredon,
lufedun leofwendum     lifes agend,
fæder frumsceafta.     He him fægre þæs
leofum gesiþum     lean æfter geaf,
ond þæt word acwæð     waldend engla,
475gefysed, frea mihtig,     to fæder rice:
"Gefeoð ge on ferððe!     Næfre ic from hweorfe,
ac ic lufan symle     læste wið eowic,
ond eow meaht giefe     ond mid wunige,
awo to ealdre,     þæt eow æfre ne bið
480þurh gife mine     godes onsien.
Farað nu geond ealne     yrmenne grund,
geond widwegas,     weoredum cyðað,
bodiað ond bremað     beorhtne geleafan,
ond fulwiað     folc under roderum.
485Hweorfað to hæþnum,     hergas breotaþ,
fyllað ond feogað,     feondscype dwæscað,
sibbe sawað     on sefan manna
þurh meahta sped.     Ic eow mid wunige,
forð on frofre,     ond eow friðe healde
490strengðu staþolfæstre     on stowa gehware."
ða wearð semninga     sweg on lyfte
hlud gehyred.     Heofonengla þreat,
weorud wlitescyne,     wuldres aras,
cwomun on corðre.     Cyning ure gewat
495þurh þæs temples hrof     þær hy to segun,
þa þe leofes þa gen     last weardedun
on þam þingstede,     þegnas gecorene.
Gesegon hi on heahþu     hlaford stigan,
godbearn of grundum.     Him wæs geomor sefa
500hat æt heortan,     hyge murnende,
þæs þe hi swa leofne     leng ne mostun
geseon under swegle.     Song ahofun
aras ufancunde,     æþeling heredun,
lofedun liffruman,     leohte gefegun
505þe of þæs hælendes     heafelan lixte.
Gesegon hy ælbeorhte     englas twegen
fægre ymb þæt frumbearn     frætwum blican,
cyninga wuldor.     Cleopedon of heahþu
wordum wrætlicum     ofer wera mengu
510beorhtan reorde:     "Hwæt bidað ge,
Galilesce     guman on hwearfte?
Nu ge sweotule geseoð     soðne dryhten
on swegl faran;     sigores agend
wile up heonan     eard gestigan,
515æþelinga ord,     mid þas engla gedryht,
ealra folca fruma,     fæder eþelstoll.
We mid þyslice     þreate willað
ofer heofona gehlidu     hlaford fergan
to þære beorhtan byrg     mid þas bliðan gedryht,
520ealra sigebearna     þæt seleste
ond æþeleste,     þe ge her on stariað
ond in frofre geseoð     frætwum blican.
Wile eft swa þeah     eorðan mægðe
sylfa gesecan     side herge,
525ond þonne gedeman     dæda gehwylce
þara ðe gefremedon     folc under roderum."
ða wæs wuldres weard     wolcnum bifongen,
heahengla cyning,     ofer hrofas upp,
haligra helm.     Hyht wæs geniwad,
530blis in burgum,     þurh þæs beornes cyme.
Gesæt sigehremig     on þa swiþran hand
ece eadfruma     agnum fæder.
Gewitan him þa gongan     to Hierusalem
hæleð hygerofe,     in þa halgan burg,
535geomormode,     þonan hy god nyhst
up stigende     eagum segun,
hyra wilgifan.     Þær wæs wopes hring,
torne bitolden;     wæs seo treowlufu
hat æt heortan,     hreðer innan weoll,
540beorn breostsefa.     Bidon ealle þær
þegnas þrymfulle     þeodnes gehata
in þære torhtan     byrig tyn niht þa gen,
swa him sylf bibead     swegles agend,
ærþon up stige     ealles waldend
545on heofona gehyld.     Hwite cwoman
eorla eadgiefan     englas togeanes.
Ðæt is wel cweden,     swa gewritu secgað,
þæt him albeorhte     englas togeanes
in þa halgan tid     heapum cwoman,
550sigan on swegle.     Þa wæs symbla mæst
geworden in wuldre.     Wel þæt gedafenað
þæt to þære blisse,     beorhte gewerede,
in þæs þeodnes burg     þegnas cwoman,
weorud wlitescyne.     Gesegon wilcuman
555on heahsetle     heofones waldend,
folca feorhgiefan,     frætwum ealles waldend
middangeardes     ond mægenþrymmes.
"Hafað nu se halga     helle bireafod
ealles þæs gafoles     þe hi geardagum
560in þæt orlege     unryhte swealg.
Nu sind forcumene     ond in cwicsusle
gehynde ond gehæfte,     in helle grund
duguþum bidæled,     deofla cempan.
Ne meahtan wiþerbrogan     wige spowan,
565wæpna wyrpum,     siþþan wuldres cyning,
heofonrices helm,     hilde gefremede
wiþ his ealdfeondum     anes meahtum,
þær he of hæfte ahlod     huþa mæste
of feonda byrig,     folces unrim,
570þisne ilcan þreat     þe ge her on stariað.
Wile nu gesecan     sawla nergend
gæsta giefstol,     godes agen bearn,
æfter guðplegan.     Nu ge geare cunnon
hwæt se hlaford is     se þisne here lædeð,
575nu ge fromlice     freondum togeanes
gongað glædmode.     Geatu, ontynað!
Wile in to eow     ealles waldend,
cyning on ceastre,     corðre ne lytle,
fyrnweorca fruma,     folc gelædan
580in dreama dream,     ðe he on deoflum genom
þurh his sylfes sygor.     Sib sceal gemæne
englum ond ældum     a forð heonan
wesan wideferh.     Wær is ætsomne
godes ond monna,     gæsthalig treow,
585lufu, lifes hyht,     ond ealles leohtes gefea."
Hwæt, we nu gehyrdan     hu þæt hælubearn
þurh his hydercyme     hals eft forgeaf,
gefreode ond gefreoþade     folc under wolcnum,
mære meotudes sunu,     þæt nu monna gehwylc
590cwic þendan her wunað,     geceosan mot
swa helle hienþu     swa heofones mærþu,
swa þæt leohte leoht     swa ða laþan niht,
swa þrymmes þræce     swa þystra wræce,
swa mid dryhten dream     swa mid deoflum hream,
595swa wite mid wraþum     swa wuldor mid arum,
swa lif swa deað,     swa him leofre bið
to gefremmanne,     þenden flæsc ond gæst
wuniað in worulde.     Wuldor þæs age
þrynysse þrym,     þonc butan ende!
600Ðæt is þæs wyrðe     þætte werþeode
secgen dryhtne þonc     duguða gehwylcre
þe us sið ond ær     simle gefremede
þurh monigfealdra     mægna geryno.
He us æt giefeð     ond æhta sped,
605welan ofer widlond,     ond weder liþe
under swegles hleo.     Sunne ond mona,
æþelast tungla     eallum scinað,
heofoncondelle,     hæleþum on eorðan.
Dreoseð deaw ond ren,     duguðe weccaþ
610to feorhnere     fira cynne,
iecað eorðwelan.     Þæs we ealles sculon
secgan þonc ond lof     þeodne ussum,
ond huru þære hælo     þe he us to hyhte forgeaf,
ða he þa yrmpðu     eft oncyrde
615æt his upstige     þe we ær drugon,
ond geþingade     þeodbuendum
wið fæder swæsne     fæhþa mæste,
cyning anboren.     Cwide eft onhwearf
saulum to sibbe,     se þe ær sungen wæs
620þurh yrne hyge     ældum to sorge:
"Ic þec ofer eorðan geworhte,     on þære þu scealt yrmþum lifgan,
wunian in gewinne     ond wræce dreogan,
feondum to hroþor     fusleoð galan,
ond to þære ilcan scealt     eft geweorþan,
625wyrmum aweallen,     þonan wites fyr
of þære eorðan scealt     eft gesecan."
Hwæt, us þis se æþeling     yðre gefremede
þa he leomum onfeng     ond lichoman,
monnes magutudre!     Siþþan meotodes sunu
630engla eþel     up gestigan
wolde, weoroda god,     us se willa bicwom
heanum to helpe     on þa halgan tid.
Bi þon giedd awræc     Iob, swa he cuðe,
herede helm wera,     hælend lofede,
635ond mid siblufan     sunu waldendes
freonoman cende,     ond hine fugel nemde,
þone Iudeas     ongietan ne meahtan
in ðære godcundan     gæstes strengðu.
Wæs þæs fugles flyht     feondum on eorþan
640dyrne ond degol,     þam þe deorc gewit
hæfdon on hreþre,     heortan stænne.
Noldan hi þa torhtan     tacen oncnawan
þe him beforan fremede     freobearn godes,
monig mislicu,     geond middangeard.
645Swa se fæla fugel     flyges cunnode;
hwilum engla eard     up gesohte,
modig meahtum strang,     þone maran ham,
hwilum he to eorþan     eft gestylde,
þurh gæstes giefe     grundsceat sohte,
650wende to worulde.     Bi þon se witga song:
"He wæs upp hafen     engla fæðmum
in his þa miclan     meahta spede,
heah ond halig,     ofer heofona þrym."
Ne meahtan þa þæs fugles     flyht gecnawan
655þe þæs upstiges     ondsæc fremedon,
ond þæt ne gelyfdon,     þætte liffruma
in monnes hiw     ofer mægna þrym,
halig from hrusan,     ahafen wurde.
Ða us geweorðade     se þas world gescop,
660godes gæstsunu,     ond us giefe sealde,
uppe mid englum     ece staþelas,
ond eac monigfealde     modes snyttru
seow ond sette     geond sefan monna.
Sumum wordlaþe     wise sendeð
665on his modes gemynd     þurh his muþes gæst,
æðele ondgiet.     Se mæg eal fela
singan ond secgan     þam bið snyttru cræft
bifolen on ferðe.     Sum mæg fingrum wel
hlude fore hæleþum     hearpan stirgan,
670gleobeam gretan.     Sum mæg godcunde
reccan ryhte æ.     Sum mæg ryne tungla
secgan, side gesceaft.     Sum mæg searolice
wordcwide writan.     Sumum wiges sped
giefeð æt guþe,     þonne gargetrum
675ofer scildhreadan     sceotend sendað,
flacor flangeweorc.     Sum mæg fromlice
ofer sealtne sæ     sundwudu drifan,
hreran holmþræce.     Sum mæg heanne beam
stælgne gestigan.     Sum mæg styled sweord,
680wæpen gewyrcan.     Sum con wonga bigong,
wegas widgielle.     Swa se waldend us,
godbearn on grundum,     his giefe bryttað.
Nyle he ængum anum     ealle gesyllan
gæstes snyttru,     þy læs him gielp sceþþe
685þurh his anes cræft     ofer oþre forð.
Ðus god meahtig     geofum unhneawum,
cyning alwihta,     cræftum weorðaþ
eorþan tuddor;     swylce eadgum blæd
seleð on swegle,     sibbe ræreþ
690ece to ealdre     engla ond monna;
swa he his weorc weorþað.     Bi þon se witga cwæð
þæt ahæfen wæren     halge gimmas,
hædre heofontungol,     healice upp,
sunne ond mona.     Hwæt sindan þa
695gimmas swa scyne     buton god sylfa?
He is se soðfæsta     sunnan leoma,
englum ond eorðwarum     æþele scima.
Ofer middangeard     mona lixeð,
gæstlic tungol,     swa seo godes circe
700þurh gesomninga     soðes ond ryhtes
beorhte bliceð.     Swa hit on bocum cwiþ,
siþþan of grundum     godbearn astag,
cyning clænra gehwæs,     þa seo circe her
æfyllendra     eahtnysse bad
705under hæþenra     hyrda gewealdum.
Þær ða synsceaðan     soþes ne giemdon,
gæstes þearfe,     ac hi godes tempel
bræcan ond bærndon,     blodgyte worhtan,
feodan ond fyldon.     Hwæþre forð bicwom
710þurh gæstes giefe     godes þegna blæd
æfter upstige     ecan dryhtnes.
Bi þon Salomon song,     sunu Dauiþes,
giedda gearosnottor     gæstgerynum,
waldend werþeoda,     ond þæt word acwæð:
715"Cuð þæt geweorðeð,     þætte cyning engla,
meotud meahtum swið,     munt gestylleð,
gehleapeð hea dune,     hyllas ond cnollas
bewrið mid his wuldre,     woruld alyseð,
ealle eorðbuend,     þurh þone æþelan styll."
720Wæs se forma hlyp     þa he on fæmnan astag,
mægeð unmæle,     ond þær mennisc hiw
onfeng butan firenum     þæt to frofre gewearð
eallum eorðwarum.     Wæs se oþer stiell
bearnes gebyrda,     þa he in binne wæs
725in cildes hiw     claþum bewunden,
ealra þrymma þrym.     Wæs se þridda hlyp,
rodorcyninges ræs,     þa he on rode astag,
fæder, frofre gæst.     Wæs se feorða stiell
in byrgenne,     þa he þone beam ofgeaf,
730foldærne fæst.     Wæs se fifta hlyp
þa he hellwarena     heap forbygde
in cwicsusle,     cyning inne gebond,
feonda foresprecan,     fyrnum teagum,
gromhydigne,     þær he gen ligeð
735in carcerne     clommum gefæstnad,
synnum gesæled.     Wæs se siexta hlyp,
haliges hyhtplega,     þa he to heofonum astag
on his ealdcyððe.     Þa wæs engla þreat
on þa halgan tid     hleahtre bliþe
740wynnum geworden.     Gesawan wuldres þrym,
æþelinga ord,     eðles neosan,
beorhtra bolda.     Þa wearð burgwarum
eadgum ece gefea     æþelinges plega.
Þus her on grundum     godes ece bearn
745ofer heahhleoþu     hlypum stylde,
modig æfter muntum.     Swa we men sculon
heortan gehygdum     hlypum styllan
of mægne in mægen,     mærþum tilgan
þæt we to þam hyhstan     hrofe gestigan
750halgum weorcum,     þær is hyht ond blis,
geþungen þegnweorud.     Is us þearf micel
þæt we mid heortan     hælo secen,
þær we mid gæste     georne gelyfað
þæt þæt hælobearn     heonan up stige
755mid usse lichoman,     lifgende god.
Forþon we a sculon     idle lustas,
synwunde forseon,     ond þæs sellran gefeon.
Habbað we us to frofre     fæder on roderum
ælmeahtigne.     He his aras þonan,
760halig of heahðu,     hider onsendeð,
þa us gescildaþ     wið sceþþendra
eglum earhfarum,     þi læs unholdan
wunde gewyrcen,     þonne wrohtbora
in folc godes     forð onsendeð
765of his brægdbogan     biterne stræl.
Forþon we fæste sculon     wið þam færscyte
symle wærlice     wearde healdan,
þy læs se attres ord     in gebuge,
biter bordgelac,     under banlocan,
770feonda færsearo.     Þæt bið frecne wund,
blatast benna.     Utan us beorgan þa,
þenden we on eorðan     eard weardien;
utan us to fæder     freoþa wilnian,
biddan bearn godes     ond þone bliðan gæst
775þæt he us gescilde     wið sceaþan wæpnum,
laþra lygesearwum,     se us lif forgeaf,
leomu, lic ond gæst.     Si him lof symle
þurh woruld worulda,     wuldor on heofnum.
Ne þearf him ondrædan     deofla strælas
780ænig on eorðan     ælda cynnes,
gromra garfare,     gif hine god scildeþ,
duguða dryhten.     Is þam dome neah
þæt we gelice sceolon     leanum hleotan,
swa we widefeorh     weorcum hlodun
785geond sidne grund.     Us secgað bec
hu æt ærestan     eadmod astag
in middangeard     mægna goldhord,
in fæmnan fæðm     freobearn godes,
halig of heahþu.     Huru ic wene me
790ond eac ondræde     dom ðy reþran,
ðonne eft cymeð     engla þeoden,
þe ic ne heold teala     þæt me hælend min
on bocum bibead.     Ic þæs brogan sceal
geseon synwræce,     þæs þe ic soð talge,
795þær monig beoð     on gemot læded
fore onsyne     eces deman.
Þonne ᚳ cwacað,     gehyreð cyning mæðlan,
rodera ryhtend,     sprecan reþe word
þam þe him ær in worulde     wace hyrdon,
800þendan ᚣ ond ᚾ     yþast meahtan
frofre findan.     Þær sceal forht monig
on þam wongstede     werig bidan
hwæt him æfter dædum     deman wille
wraþra wita.     Biþ se ᚹ scæcen
805eorþan frætwa.     ᚢ wæs longe
ᛚ flodum bilocen,     lifwynna dæl,
ᚠ on foldan.     Þonne frætwe sculon
byrnan on bæle;     blac rasetteð
recen reada leg,     reþe scriþeð
810geond woruld wide.     Wongas hreosað,
burgstede berstað.     Brond bið on tyhte,
æleð ealdgestreon     unmurnlice,
gæsta gifrast,     þæt geo guman heoldan,
þenden him on eorþan     onmedla wæs.
815Forþon ic leofra gehwone     læran wille
þæt he ne agæle     gæstes þearfe,
ne on gylp geote,     þenden god wille
þæt he her in worulde     wunian mote,
somed siþian     sawel in lice,
820in þam gæsthofe.     Scyle gumena gehwylc
on his geardagum     georne biþencan
þæt us milde bicwom     meahta waldend
æt ærestan     þurh þæs engles word.
Bið nu eorneste     þonne eft cymeð,
825reðe ond ryhtwis.     Rodor bið onhrered,
ond þas miclan gemetu     middangeardes
beofiað þonne.     Beorht cyning leanað
þæs þe hy on eorþan     eargum dædum
lifdon leahtrum fa.     Þæs hi longe sculon
830ferðwerige onfon     in fyrbaðe,
wælmum biwrecene,     wraþlic ondlean,
þonne mægna cyning     on gemot cymeð,
þrymma mæste.     Þeodegsa bið
hlud gehyred     bi heofonwoman,
835cwaniendra cirm,     cerge reotað
fore onsyne     eces deman,
þa þe hyra weorcum     wace truwiað.
Ðær biþ oðywed     egsa mara
þonne from frumgesceape     gefrægen wurde
840æfre on eorðan.     Þær bið æghwylcum
synwyrcendra     on þa snudan tid
leofra micle     þonne eall þeos læne gesceaft,
þær he hine sylfne     on þam sigeþreate
behydan mæge,     þonne herga fruma,
845æþelinga ord,     eallum demeð,
leofum ge laðum,     lean æfter ryhte,
þeoda gehwylcre.     Is us þearf micel
þæt we gæstes wlite     ær þam gryrebrogan
on þas gæsnan tid     georne biþencen.
850Nu is þon gelicost     swa we on laguflode
ofer cald wæter     ceolum liðan
geond sidne sæ,     sundhengestum,
flodwudu fergen.     Is þæt frecne stream
yða ofermæta     þe we her on lacað
855geond þas wacan woruld,     windge holmas
ofer deop gelad.     Wæs se drohtað strong
ærþon we to londe     geliden hæfdon
ofer hreone hrycg.     Þa us help bicwom,
þæt us to hælo     hyþe gelædde,
860godes gæstsunu,     ond us giefe sealde
þæt we oncnawan magun     ofer ceoles bord
hwær we sælan sceolon     sundhengestas,
ealde yðmearas,     ancrum fæste.
Utan us to þære hyðe     hyht staþelian,
865ða us gerymde     rodera waldend,
halge on heahþu,     þa he heofonum astag.
Ðonne mid fere     foldbuende
se micla dæg     meahtan dryhtnes
æt midre niht     mægne bihlæmeð,
870scire gesceafte,     swa oft sceaða fæcne,
þeof þristlice,     þe on þystre fareð,
on sweartre niht,     sorglease hæleð
semninga forfehð     slæpe gebundne,
eorlas ungearwe     yfles genægeð.
875Swa on Syne beorg     somod up cymeð
mægenfolc micel,     meotude getrywe,
beorht ond bliþe.     Him weorþeð blæd gifen!
Þonne from feowerum     foldan sceatum,
þam ytemestum     eorþan rices,
880englas ælbeorhte     on efen blawað
byman on brehtme.     Beofað middangeard,
hruse under hæleþum.     Hlydað tosomne,
trume ond torhte,     wið tungla gong,
singað ond swinsiaþ     suþan ond norþan,
885eastan ond westan,     ofer ealle gesceaft.
Weccað of deaðe     dryhtgumena bearn,
eall monna cynn,     to meotudsceafte
egeslic of þære ealdan moldan,     hatað hy upp astandan
sneome of slæpe þy fæstan.     Þær mon mæg sorgende folc
890gehyran hygegeomor,     hearde gefysed,
cearum cwiþende     cwicra gewyrhtu,
forhte afærde.     Þæt bið foretacna mæst
þara þe ær oþþe sið     æfre gewurde
monnum oþywed,     þær gemengde beoð
895onhælo gelac     engla ond deofla,
beorhtra ond blacra.     Weorþeð bega cyme,
hwitra ond sweartra,     swa him is ham sceapen
ungelice,     englum ond deoflum.
Þonne semninga     on Syne beorg
900suþaneastan     sunnan leoma
cymeð of scyppende     scynan leohtor
þonne hit men mægen     modum ahycgan,
beorhte blican,     þonne bearn godes
þurh heofona gehleodu     hider oðyweð.
905Cymeð wundorlic     Cristes onsyn,
æþelcyninges wlite,     eastan fram roderum,
on sefan swete     sinum folce,
biter bealofullum,     gebleod wundrum,
eadgum ond earmum     ungelice.
910He bið þam godum     glædmod on gesihþe,
wlitig, wynsumlic,     weorude þam halgan,
on gefean fæger,     freond ond leoftæl,
lufsum ond liþe     leofum monnum
to sceawianne     þone scynan wlite,
915weðne mid willum,     waldendes cyme,
mægencyninges,     þam þe him on mode ær
wordum ond weorcum     wel gecwemdun.
He bið þam yflum     egeslic ond grimlic
to geseonne,     synnegum monnum,
920þam þær mid firenum cumað,     forð forworhte.
Þæt mæg wites to wearninga     þam þe hafað wisne geþoht,
þæt se him eallunga     owiht ne ondrædeð,
se for ðære onsyne     egsan ne weorþeð
forht on ferðe,     þonne he frean gesihð
925ealra gesceafta     ondweardne faran
mid mægenwundrum     mongum to þinge,
ond him on healfa gehwone     heofonengla þreat
ymbutan farað,     ælbeorhtra scolu,
hergas haligra,     heapum geneahhe.
930Dyneð deop gesceaft,     ond fore dryhtne færeð
wælmfyra mæst     ofer widne grund.
Hlemmeð hata leg,     heofonas berstað,
trume ond torhte,     tungol ofhreosað.
Þonne weorþeð sunne     sweart gewended
935on blodes hiw,     seo ðe beorhte scan
ofer ærworuld     ælda bearnum;
mona þæt sylfe,     þe ær moncynne
nihtes lyhte,     niþer gehreoseð
ond steorran swa some     stredað of heofone,
940þurh ða strongan lyft     stormum abeatne.
Wile ælmihtig     mid his engla gedryht,
mægencyninga meotod,     on gemot cuman,
þrymfæst þeoden.     Bið þær his þegna eac
hreþeadig heap.     Halge sawle
945mid hyra frean farað,     þonne folca weard
þurh egsan þrea     eorðan mægðe
sylfa geseceð.     Weorþeð geond sidne grund
hlud gehyred     heofonbyman stefn,
ond on seofon healfa     swogað windas,
950blawað brecende     bearhtma mæste,
weccað ond woniað     woruld mid storme,
fyllað mid fere     foldan gesceafte.
Ðonne heard gebrec,     hlud, unmæte,
swar ond swiðlic,     swegdynna mæst,
955ældum egeslic,     eawed weorþeð.
Þær mægen werge     monna cynnes
wornum hweorfað     on widne leg,
þa þær cwice meteð     cwelmende fyr,
sume up, sume niþer,     ældes fulle.
960Þonne bið untweo     þæt þær Adames
cyn, cearena full,     cwiþeð gesargad,
nales fore lytlum,     leode geomre,
ac fore þam mæstan     mægenearfeþum,
ðonne eall þreo     on efen nimeð
965won fyres wælm     wide tosomne,
se swearta lig,     sæs mid hyra fiscum,
eorþan mid hire beorgum,     ond upheofon
torhtne mid his tunglum.     Teonleg somod
þryþum bærneð     þreo eal on an
970grimme togædre.     Grornað gesargad
eal middangeard     on þa mæran tid.
Swa se gifra gæst     grundas geondseceð;
hiþende leg     heahgetimbro
fylleð on foldwong     fyres egsan,
975widmære blæst     woruld mid ealle,
hat, heorogifre.     Hreosað geneahhe
tobrocene burgweallas.     Beorgas gemeltað
ond heahcleofu,     þa wið holme ær
fæste wið flodum     foldan sceldun,
980stið ond stæðfæst,     staþelas wið wæge,
wætre windendum.     Þonne wihta gehwylce,
deora ond fugla,     deaðleg nimeð,
færeð æfter foldan     fyrswearta leg,
weallende wiga.     Swa ær wæter fleowan,
985flodas afysde,     þonne on fyrbaðe
swelað sæfiscas;     sundes getwæfde
wægdeora gehwylc     werig swelteð,
byrneþ wæter swa weax.     Þær bið wundra ma
þonne hit ænig on mode     mæge aþencan,
990hu þæt gestun ond se storm     ond seo stronge lyft
brecað brade gesceaft.     Beornas gretað,
wepað wanende     wergum stefnum,
heane, hygegeomre,     hreowum gedreahte.
Seoþeð swearta leg     synne on fordonum,
995ond goldfrætwe     gleda forswelgað,
eall ærgestreon     eþelcyninga.
Ðær bið cirm ond cearu,     ond cwicra gewin,
gehreow ond hlud wop     bi heofonwoman,
earmlic ælda gedreag.     Þonan ænig ne mæg,
1000firendædum fah,     frið gewinnan,
legbryne losian     londes ower,
ac þæt fyr nimeð     þurh foldan gehwæt,
græfeð grimlice,     georne aseceð
innan ond utan     eorðan sceatas,
1005oþþæt eall hafað     ældes leoma
woruldwidles wom     wælme forbærned.
Ðonne mihtig god     on þone mæran beorg
mid þy mæstan     mægenþrymme cymeð,
heofonengla cyning,     halig scineð,
1010wuldorlic ofer weredum,     waldende god,
ond hine ymbutan     æþelduguð betast,
halge herefeðan,     hlutre blicað,
eadig engla gedryht.     Ingeþoncum
forhte beofiað     fore fæder egsan.
1015Forþon nis ænig wundor     hu him woruldmonna
seo unclæne gecynd,     cearum sorgende,
hearde ondrede,     ðonne sio halge gecynd,
hwit ond heofonbeorht,     heagengla mægen,
for ðære onsyne beoð     egsan afyrhte,
1020bidað beofiende     beorhte gesceafte
dryhtnes domes.     Daga egeslicast
weorþeð in worulde,     þonne wuldorcyning
þurh þrym þreað     þeoda gehwylce,
hateð arisan     reordberende
1025of foldgrafum,     folc anra gehwylc,
cuman to gemote     moncynnes gehwone.
Þonne eall hraðe     Adames cynn
onfehð flæsce,     weorþeð foldræste
eardes æt ende.     Sceal þonne anra gehwylc
1030fore Cristes cyme     cwic arisan,
leoðum onfon     ond lichoman,
edgeong wesan.     Hafað eall on him
þæs þe he on foldan     in fyrndagum,
godes oþþe gales,     on his gæste gehlod,
1035geara gongum,     hafað ætgædre bu,
lic ond sawle.     Sceal on leoht cuman
sinra weorca wlite     ond worda gemynd
ond heortan gehygd     fore heofona cyning.
Ðonne biþ geyced     ond geedniwad
1040moncyn þurh meotud.     Micel ariseð
dryhtfolc to dome,     siþþan deaþes bend
toleseð liffruma.     Lyft bið onbærned,
hreosað heofonsteorran,     hyþað wide
gifre glede,     gæstas hweorfað
1045on ecne eard.     Opene weorþað
ofer middangeard     monna dæde.
Ne magun hord weras,     heortan geþohtas,
fore waldende     wihte bemiþan.
Ne sindon him dæda dyrne,     ac þær bið dryhtne cuð
1050on þam miclan dæge,     hu monna gehwylc
ær earnode     eces lifes,
ond eall ondweard     þæt hi ær oþþe sið
worhtun in worulde.     Ne bið þær wiht forholen
monna gehygda,     ac se mæra dæg
1055hreþerlocena hord,     heortan geþohtas,
ealle ætyweð.     Ær sceal geþencan
gæstes þearfe,     se þe gode mynteð
bringan beorhtne wlite,     þonne bryne costað,
hat, heorugifre,     hu gehealdne sind
1060sawle wið synnum     fore sigedeman.
Ðonne sio byman stefen     ond se beorhta segn,
ond þæt hate fyr     ond seo hea duguð,
ond se engla þrym     ond se egsan þrea,
ond se hearda dæg     ond seo hea rod,
1065ryht aræred     rices to beacne,
folcdryht wera     biforan bonnað,
sawla gehwylce     þara þe sið oþþe ær
on lichoman     leoþum onfengen.
Ðonne weoroda mæst     fore waldende,
1070ece ond edgeong,     ondweard gæð
neode ond nyde,     bi noman gehatne,
berað breosta hord     fore bearn godes,
feores frætwe.     Wile fæder eahtan
hu gesunde suna     sawle bringen
1075of þam eðle     þe hi on lifdon.
Ðonne beoð bealde     þa þe beorhtne wlite
meotude bringað.     Bið hyra meaht ond gefea
swiðe gesæliglic     sawlum to gielde,
wuldorlean weorca.     Wel is þam þe motun
1080on þa grimman tid     gode lician.
Þær him sylfe geseoð     sorga mæste,
synfa men,     sarigferðe.
Ne bið him to are     þæt þær fore ellþeodum
usses dryhtnes rod     ondweard stondeð,
1085beacna beorhtast,     blode bistemed,
heofoncyninges     hlutran dreore,
biseon mid swate     þæt ofer side gesceaft
scire scineð.     Sceadu beoð bidyrned
þær se leohta beam     leodum byrhteð.
1090Þæt þeah to teonum     geteod weorþeð,
þeodum to þrea,     þam þe þonc gode
womwyrcende     wita ne cuþun,
þæs he on þone halgan beam     ahongen wæs
fore moncynnes     manforwyrhtu,
1095þær he leoflice     lifes ceapode,
þeoden moncynne,     on þam dæge,
mid þy weorðe,     þe no wom dyde
his lichoma     leahtra firena,
mid þy usic alysde.     Þæs he eftlean wile
1100þurh eorneste     ealles gemonian,
ðonne sio reade     rod ofer ealle
swegle scineð     on þære sunnan gyld.
On þa forhtlice     firenum fordone,
swearte synwyrcend,     sorgum wlitað,
1105geseoð him to bealwe     þæt him betst bicwom,
þær hy hit to gode     ongietan woldan.
Ond eac þa ealdan wunde     ond þa openan dolg
on hyra dryhtne geseoð     dreorigferðe,
swa him mid næglum þurhdrifan     niðhycgende
1110þa hwitan honda     ond þa halgan fet,
ond of his sidan swa some     swat forletan,
þær blod ond wæter     bu tu ætsomne
ut bicwoman     fore eagna gesyhð,
rinnan fore rincum,     þa he on rode wæs.
1115Eall þis magon him sylfe     geseon þonne,
open, orgete,     þæt he for ælda lufan,
firenfremmendra,     fela þrowade.
Magun leoda bearn     leohte oncnawan
hu hine lygnedon     lease on geþoncum,
1120hysptun hearmcwidum,     ond on his hleor somod
hyra spatl speowdon.     Spræcon him edwit,
ond on þone eadgan     ondwlitan swa some
helfuse men     hondum slogun,
folmum areahtum     ond fystum eac,
1125ond ymb his heafod     heardne gebigdon
beag þyrnenne,     blinde on geþoncum,
dysge ond gedwealde.     Gesegun þa dumban gesceaft,
eorðan ealgrene     ond uprodor,
forhte gefelan     frean þrowinga,
1130ond mid cearum cwiðdun,     þeah hi cwice næron,
þa hyra scyppend     sceaþan onfengon
syngum hondum.     Sunne wearð adwæsced,
þream aþrysmed;     þa sio þeod geseah
in Hierusalem     godwebba cyst
1135þæt ær ðam halgan     huse sceolde
to weorþunga     weorud sceawian;
ufan eall forbærst     þæt hit on eorþan læg
on twam styccum.     Þæs temples segl,
wundorbleom geworht     to wlite þæs huses,
1140sylf slat on tu,     swylce hit seaxes ecg
scearp þurhwode.     Scire burstan
muras ond stanas     monge æfter foldan,
ond seo eorðe eac,     egsan myrde,
beofode on bearhtme,     ond se brada sæ
1145cyðde cræftes meaht     ond of clomme bræc
up yrringa     on eorþan fæðm,
ge on stede scynum     steorran forleton
hyra swæsne wlite.     On þa sylfan tid
heofon hluttre ongeat     hwa hine healice
1150torhtne getremede     tungolgimmum;
forþon he his bodan sende,     þa wæs geboren ærest
gesceafta scircyning.     Hwæt, eac scyldge men
gesegon to soðe,     þy sylfan dæge
þe on þrowade,     þeodwundor micel,
1155þætte eorðe ageaf     þa hyre on lægun.
Eft lifgende     up astodan
þa þe heo ær fæste     bifen hæfde,
deade bibyrgde,     þe dryhtnes bibod
heoldon on hreþre.     Hell eac ongeat,
1160scyldwreccende,     þæt se scyppend cwom,
waldende god,     þa heo þæt weorud ageaf,
hloþe of ðam hatan hreþre.     Hyge wearð mongum blissad,
sawlum sorge toglidene.     Hwæt, eac sæ cyðde
hwa hine gesette     on sidne grund,
1165tirmeahtig cyning;     forþon he hine tredne him
ongean gyrede,     þonne god wolde
ofer sine yðe gan.     Eahstream ne dorste
his frean fet     flode bisencan,
ge eac beamas onbudon     hwa hy mid bledum sceop,
1170monge, nales fea,     ða mihtig god
on hira anne gestag     þær he earfeþu
geþolade fore þearfe     þeodbuendra,
laðlicne deað     leodum to helpe.
Ða wearð beam monig     blodigum tearum
1175birunnen under rindum,     reade ond þicce;
sæp wearð to swate.     Þæt asecgan ne magun
foldbuende     þurh frod gewit,
hu fela þa onfundun     þa gefelan ne magun
dryhtnes þrowinga,     deade gesceafte.
1180Þa þe æþelast sind     eorðan gecynda,
ond heofones eac     heahgetimbro,
eall fore þam anum     unrot gewearð,
forhtafongen.     Þeah hi ferðgewit
of hyra æþelum     ænig ne cuþen,
1185wendon swa þeah wundrum,     þa hyra waldend for
of lichoman.     Leode ne cuþon,
modblinde men     meotud oncnawan,
flintum heardran,     þæt hi frea nerede
fram hellcwale     halgum meahtum,
1190alwalda god.     Þæt æt ærestan
foreþoncle men     from fruman worulde
þurh wis gewit,     witgan dryhtnes,
halge higegleawe,     hæleþum sægdon,
oft, nales æne,     ymb þæt æþele bearn,
1195ðæt se earcnanstan     eallum sceolde
to hleo ond to hroþer     hæleþa cynne
weorðan in worulde,     wuldres agend,
eades ordfruma,     þurh þa æþelan cwenn.
Hwæs weneð se     þe mid gewitte nyle
1200gemunan þa mildan     meotudes lare,
ond eal ða earfeðu     þe he fore ældum adreag,
forþon þe he wolde     þæt we wuldres eard
in ecnesse     agan mosten?
Swa þam bið grorne     on þam grimman dæge
1205domes þæs miclan,     þam þe dryhtnes sceal,
deaðfirenum forden,     dolg sceawian,
wunde ond wite.     On werigum sefan
geseoð sorga mæste,     hu se sylfa cyning
mid sine lichoman     lysde of firenum
1210þurh milde mod,     þæt hy mostun manweorca
tome lifgan,     ond tires blæd
ecne agan.     Hy þæs eðles þonc
hyra waldende     wita ne cuþon;
forþon þær to teonum     þa tacen geseoð
1215orgeatu on gode,     ungesælge,
þonne Crist siteð     on his cynestole,
on heahsetle,     heofonmægna god,
fæder ælmihtig.     Folca gehwylcum
scyppend scinende     scrifeð bi gewyrhtum,
1220eall æfter ryhte     rodera waldend.
Ðonne beoð gesomnad     on þa swiþran hond
þa clænan folc,     Criste sylfum
gecorene bi cystum,     þa ær sinne cwide georne
lustum læstun     on hyra lifdagum,
1225ond þær womsceaþan     on þone wyrsan dæl
fore scyppende     scyrede weorþað,
hateð him gewitan     on þa winstran hond,
sigora soðcyning,     synfulra weorud.
Þær hy arasade     reotað ond beofiað
1230fore frean forhte,     swa fule swa gæt,
unsyfre folc,     arna ne wenað.
Ðonne bið gæsta dom     fore gode sceaden
wera cneorissum,     swa hi geworhtun ær,
þær bið on eadgum     eðgesyne
1235þreo tacen somod,     þæs þe hi hyra þeodnes wel
wordum ond weorcum     willan heoldon.
An is ærest     orgeate þær
þæt hy fore leodum     leohte blicaþ,
blæde ond byrhte     ofer burga gesetu.
1240Him on scinað     ærgewyrhtu,
on sylfra gehwam     sunnan beorhtran.
Oþer is to eacan     ondgete swa some,
þæt hy him in wuldre witon     waldendes giefe,
ond on seoð,     eagum to wynne,
1245þæt hi on heofonrice     hlutre dreamas
eadge mid englum     agan motun.
ðonne bið þridde,     hu on þystra bealo
þæt gesælige weorud     gesihð þæt fordone
sar þrowian,     synna to wite,
1250weallendne lig,     ond wyrma slite
bitrum ceaflum,     byrnendra scole.
Of þam him aweaxeð     wynsum gefea,
þonne hi þæt yfel geseoð     oðre dreogan,
þæt hy þurh miltse     meotudes genæson.
1255Ðonne hi þy geornor     gode þonciað
blædes ond blissa     þe hy bu geseoð,
þæt he hy generede     from niðcwale
ond eac forgeaf     ece dreamas;
bið him hel bilocen,     heofonrice agiefen.
1260Swa sceal gewrixled     þam þe ær wel heoldon
þurh modlufan     meotudes willan.
Ðonne bið þam oþrum     ungelice
willa geworden.     Magon weana to fela
geseon on him selfum,     synne genoge
1265atolearfoða     ær gedenra.
Þær him sorgendum     sar oðclifeð,
þroht þeodbealu,     on þreo healfa.
An is þara     þæt hy him yrmþa to fela,
grim helle fyr,     gearo to wite
1270ondweard seoð,     on þam hi awo sculon,
wræc winnende,     wærgðu dreogan.
Þonne is him oþer     earfeþu swa some
scyldgum to sconde,     þæt hi þær scoma mæste
dreogað fordone.     On him dryhten gesihð
1275nales feara sum     firenbealu laðlic,
ond þæt ællbeorhte     eac sceawiað
heofonengla here,     ond hæleþa bearn,
ealle eorðbuend     ond atol deofol,
mircne mægencræft,     manwomma gehwone
1280magun þurh þa lichoman,     leahtra firene,
geseon on þam sawlum.     Beoð þa syngan flæsc
scandum þurhwaden     swa þæt scire glæs,
þæt mon yþæst mæg     eall þurhwlitan.
Ðonne bið þæt þridde     þearfendum sorg,
1285cwiþende cearo,     þæt hy on þa clænan seoð,
hu hi fore goddædum     glade blissiað,
þa hy, unsælge,     ær forhogdun
to donne     þonne him dagas læstun;
ond be hyra weorcum     wepende sar
1290þæt hi ær freolice     fremedon unryht.
Geseoð hi þa betran     blæde scinan;
ne bið him hyra yrmðu     an to wite,
ac þara oþerra     ead to sorgum,
þæs þe hy swa fægre gefean     on fyrndagum
1295ond swa ænlice     anforletun,
þurh leaslice     lices wynne,
earges flæschoman     idelne lust.
Þær hi ascamode,     scondum gedreahte,
swiciað on swiman;     synbyrþenne,
1300firenweorc berað,     on þæt þa folc seoð.
Wære him þonne betre     þæt hy bealodæde,
ælces unryhtes,     ær gescomeden
fore anum men,     eargra weorca,
godes bodan sægdon     þæt hi to gyrne wiston
1305firendæda on him.     Ne mæg þurh þæt flæsc se scrift
geseon on þære sawle,     hwæþer him mon soð þe lyge
sagað on hine sylfne,     þonne he þa synne bigæð.
Mæg mon swa þeah gelacnigan     leahtra gehwylcne,
yfel unclæne,     gif he hit anum gesegð,
1310ond nænig bihelan mæg     on þam heardan dæge
wom unbeted,     ðær hit þa weorud geseoð.
Eala, þær we nu magon     wraþe firene
geseon on ussum sawlum,     synna wunde,
mid lichoman     leahtra gehygdu,
1315eagum unclæne     ingeþoncas!
Ne þæt ænig mæg     oþrum gesecgan
mid hu micle elne     æghwylc wille
þurh ealle list     lifes tiligan,
feores forhtlice,     forð aðolian,
1320synrust þwean     ond hine sylfne þrean,
ond þæt wom ærran     wunde hælan,
þone lytlan fyrst     þe her lifes sy,
þæt he mæge fore eagum     eorðbuendra
unscomiende     eðles mid monnum
1325brucan bysmerleas,     þendan bu somod
lic ond sawle     lifgan mote.
Nu we sceolon georne     gleawlice þurhseon
usse hreþercofan     heortan eagum,
innan uncyste.     We mid þam oðrum ne magun,
1330heafodgimmum,     hygeþonces ferð
eagum þurhwlitan     ænge þinga,
hwæþer him yfel þe god     under wunige,
þæt he on þa grimman tid     gode licie,
þonne he ofer weoruda gehwylc     wuldre scineð
1335of his heahsetle     hlutran lege.
Þær he fore englum     ond fore elþeodum
to þam eadgestum     ærest mæðleð,
ond him swæslice     sibbe gehateð,
heofona heahcyning;     halgan reorde
1340frefreð he fægre     ond him friþ beodeð,
hateð hy gesunde     ond gesenade
on eþel faran     engla dreames,
ond þæs to widan feore     willum neotan:
"Onfoð nu mid freondum     mines fæder rice
1345þæt eow wæs ær woruldum     wynlice gearo,
blæd mid blissum,     beorht eðles wlite,
hwonne ge þa lifwelan     mid þam leofstum,
swase swegldreamas,     geseon mosten.
Ge þæs earnedon     þa ge earme men,
1350woruldþearfende,     willum onfengun
on mildum sefan.     Ðonne hy him þurh minne noman
eaðmode to eow     arna bædun,
þonne ge hyra hulpon     ond him hleoð gefon,
hingrendum hlaf     ond hrægl nacedum;
1355ond þa þe on sare     seoce lagun,
æfdon unsofte,     adle gebundne,
to þam ge holdlice     hyge staþeladon
mid modes myne.     Eall ge þæt me dydon,
ðonne ge hy mid sibbum sohtun,     ond hyra sefan trymedon
1360forð on frofre.     Þæs ge fægre sceolon
lean mid leofum     lange brucan."
Onginneð þonne to þam yflum     ungelice
wordum mæðlan     þe him bið on þa wynstran hond,
þurh egsan þrea,     alwalda god.
1365Ne þurfon hi þonne to meotude     miltse gewenan,
lifes ne lissa,     ac þær lean cumað
werum bi gewyrhtum     worda ond dæda,
reordberendum;     sceolon þone ryhtan dom
anne geæfnan,     egsan fulne.
1370Bið þær seo miccle     milts afyrred
þeodbuendum,     on þam dæge,
þæs ælmihtigan,     þonne he yrringa
on þæt fræte folc     firene stæleð
laþum wordum,     hateð hyra lifes riht
1375ondweard ywan     þæt he him ær forgeaf
syngum to sælum.     Onginneð sylf cweðan,
swa he to anum sprece,     ond hwæþre ealle mæneð,
firensynnig folc,     frea ælmihtig:
"Hwæt, ic þec mon     minum hondum
1380ærest geworhte,     ond þe ondgiet sealde.
Of lame ic þe leoþo gesette,     geaf ic ðe lifgendne gæst,
arode þe ofer ealle gesceafte,     gedyde ic þæt þu onsyn hæfdest,
mægwlite me gelicne.     Geaf ic þe eac meahta sped,
welan ofer widlonda gehwylc,     nysses þu wean ænigne dæl,
1385ðystra þæt þu þolian sceolde.     Þu þæs þonc ne wisses.
Þa ic ðe swa scienne     gesceapen hæfde,
wynlicne geworht,     ond þe welan forgyfen
þæt ðu mostes wealdan     worulde gesceaftum,
ða ic þe on þa fægran     foldan gesette
1390to neotenne     neorxnawonges
beorhtne blædwelan,     bleom scinende,
ða þu lifes word     læstan noldes,
ac min bibod bræce     be þines bonan worde.
Fæcnum feonde     furþor hyrdes,
1395sceþþendum scaþan,     þonne þinum scyppende.
Nu ic ða ealdan race     anforlæte,
hu þu æt ærestan     yfle gehogdes,
firenweorcum forlure     þæt ic ðe to fremum sealde.
Þa ic þe goda swa fela     forgiefen hæfde
1400ond þe on þam eallum     eades to lyt
mode þuhte,     gif þu meahte sped
efenmicle gode     agan ne moste,
ða þu of þan gefean     fremde wurde,
feondum to willan     feor aworpen.
1405Neorxnawonges wlite     nyde sceoldes
agiefan geomormod,     gæsta eþel,
earg ond unrot,     eallum bidæled
dugeþum ond dreamum,     ond þa bidrifen wurde
on þas þeostran weoruld,     þær þu þolades siþþan
1410mægenearfeþu     micle stunde,
sar ond swar gewin     ond sweartne deað,
ond æfter hingonge     hreosan sceoldes
hean in helle,     helpendra leas.
Ða mec ongon hreowan     þæt min hondgeweorc
1415on feonda geweald     feran sceolde,
moncynnes tuddor     mancwealm seon,
sceolde uncuðne     eard cunnian,
sare siþas.     Þa ic sylf gestag,
maga in modor,     þeah wæs hyre mægdenhad
1420æghwæs onwalg.     Wearð ic ana geboren
folcum to frofre.     Mec mon folmum biwond,
biþeahte mid þearfan wædum,     ond mec þa on þeostre alegde
biwundenne mid wonnum claþum.     Hwæt, ic þæt for worulde geþolade!
Lytel þuhte ic leoda bearnum,     læg ic on heardum stane,
1425cildgeong on crybbe.     Mid þy ic þe wolde cwealm afyrran,
hat helle bealu,     þæt þu moste halig scinan
eadig on þam ecan life,     forðon ic þæt earfeþe wonn.
Næs me for mode,     ac ic on magugeoguðe
yrmþu geæfnde,     arleas licsar,
1430þæt ic þurh þa     wære þe gelic,
ond þu meahte     minum weorþan
mægwlite gelic,     mane bidæled.
Ond fore monna lufan     min þrowade
heafod hearmslege;     hleor geþolade,
1435oft ondlata,     arleasra spatl,
of muðe onfeng,     manfremmendra.
Swylce hi me geblendon     bittre tosomne
unswetne drync     ecedes ond geallan.
Ðonne ic fore folce onfeng     feonda geniðlan,
1440fylgdon me mid firenum,     fæhþe ne rohtun,
ond mid sweopum slogun.     Ic þæt sar for ðe
þurh eaðmedu     eall geþolade,
hosp ond heardcwide.     Þa hi hwæsne beag
ymb min heafod     heardne gebygdon,
1445þream biþrycton,     se wæs of þornum geworht.
Ða ic wæs ahongen     on heanne beam,
rode gefæstnad,     ða hi ricene mid spere
of minre sidan     swat ut guton,
dreor to foldan,     þæt þu of deofles þurh þæt
1450nydgewalde     genered wurde.
Ða ic, womma leas,     wite þolade,
yfel earfeþu,     oþþæt ic anne forlet
of minum lichoman     lifgendne gæst.
Geseoð nu þa feorhdolg     þe ge gefremedun ær
1455on minum folmum     ond on fotum swa some,
þurh þa ic hongade     hearde gefæstnad;
meaht her eac geseon     orgete nu gen
on minre sidan     swatge wunde.
Hu þær wæs unefen racu     unc gemæne!
1460Ic onfeng þin sar     þæt þu moste gesælig
mines eþelrices     eadig neotan,
ond þe mine deaðe     deore gebohte
þæt longe lif     þæt þu on leohte siþþan,
wlitig, womma leas,     wunian mostes.
1465Læg min flæschoma     in foldan bigrafen,
niþre gehyded,     se ðe nængum scod,
in byrgenne,     þæt þu meahte beorhte uppe
on roderum wesan,     rice mid englum.
For hwon forlete þu     lif þæt scyne
1470þæt ic þe for lufan     mid mine lichoman
heanum to helpe     hold gecypte?
Wurde þu þæs gewitleas     þæt þu waldende
þinre alysnesse     þonc ne wisses?
Ne ascige ic nu     owiht bi þam bitran
1475deaðe minum     þe ic adreag fore þe,
ac forgield me þin lif,     þæs þe ic iu þe min
þurh woruldwite     weorð gesealde;
ðæs lifes ic manige     þe þu mid leahtrum hafast
ofslegen synlice     sylfum to sconde.
1480For hwan þu þæt selegescot     þæt ic me swæs on þe
gehalgode,     hus to wynne,
þurh firenlustas,     fule synne,
unsyfre bismite     sylfes willum?
Ge þu þone lichoman     þe ic alysde me
1485feondum of fæðme,     ond þa him firene forbead,
scyldwyrcende     scondum gewemdest.
For hwon ahenge þu mec hefgor     on þinra honda rode
þonne iu hongade?     Hwæt, me þeos heardra þynceð!
Nu is swærra mid mec     þinra synna rod
1490þe ic unwillum     on beom gefæstnad,
þonne seo oþer wæs     þe ic ær gestag,
willum minum,     þa mec þin wea swiþast
æt heortan gehreaw,     þa ic þec from helle ateah,
þær þu hit wolde sylfa     siþþan gehealdan.
1495Ic wæs on worulde wædla     þæt ðu wurde welig in heofonum,
earm ic wæs on eðle þinum     þæt þu wurde eadig on minum.
Þa ðu þæs ealles     ænigne þonc
þinum nergende     nysses on mode.
Bibead ic eow     þæt ge broþor mine
1500in woruldrice     wel aretten
of þam æhtum     þe ic eow on eorðan geaf,
earmra hulpen.     Earge ge þæt læstun,
þearfum forwyrndon     þæt hi under eowrum þæce mosten
in gebugan,     ond him æghwæs oftugon,
1505þurh heardne hyge,     hrægles nacedum,
moses meteleasum.     Þeah hy him þurh minne noman
werge, wonhale,     wætan bædan,
drynces gedreahte,     duguþa lease,
þurste geþegede,     ge him þriste oftugon.
1510Sarge ge ne sohton,     ne him swæslic word
frofre gespræcon,     þæt hy þy freoran hyge
mode gefengen.     Eall ge þæt me dydan,
to hynþum heofoncyninge.     Þæs ge sceolon hearde adreogan
wite to widan ealdre,     wræc mid deoflum geþolian."
1515ðonne þær ofer ealle     egeslicne cwide
sylf sigora weard,     sares fulne,
ofer þæt fæge folc     forð forlæteð,
cwið to þara synfulra     sawla feþan:
"Farað nu, awyrgde,     willum biscyrede
1520engla dreames,     on ece fir
þæt wæs Satane     ond his gesiþum mid,
deofle gegearwad     ond þære deorcan scole,
hat ond heorogrim.     On þæt ge hreosan sceolan!"
Ne magon hi þonne gehynan     heofoncyninges bibod,
1525rædum birofene.     Sceolon raþe feallan
on grimne grund     þa ær wiþ gode wunnon.
Bið þonne rices weard     reþe ond meahtig,
yrre ond egesful.     Ondweard ne mæg
on þissum foldwege     feond gebidan.
1530Swapeð sigemece     mid þære swiðran hond
þæt on þæt deope dæl     deofol gefeallað
in sweartne leg,     synfulra here
under foldan sceat,     fæge gæstas
on wraþra wic,     womfulra scolu
1535werge to forwyrde     on witehus,
deaðsele deofles.     Nales dryhtnes gemynd
siþþan gesecað,     synne ne aspringað,
þær hi leahtrum fa,     lege gebundne,
swylt þrowiað.     Bið him synwracu
1540ondweard undyrne;     þæt is ece cwealm.
Ne mæg þæt hate dæl     of heoloðcynne
in sinnehte     synne forbærnan
to widan feore,     wom of þære sawle,
ac þær se deopa seað     dreorge fedeð,
1545grundleas giemeð     gæsta on þeostre,
æleð hy mid þy ealdan lige,     ond mid þy egsan forste,
wraþum wyrmum     ond mid wita fela,
frecnum feorhgomum,     folcum scendeð.
Þæt we magon eahtan     ond on an cweþan,
1550soðe secgan,     þæt se sawle weard,
lifes wisdom,     forloren hæbbe,
se þe nu ne giemeð     hwæþer his gæst sie
earm þe eadig,     þær he ece sceal
æfter hingonge     hamfæst wesan.
1555Ne bisorgað he     synne to fremman,
wonhydig mon,     ne he wihte hafað
hreowe on mode     þæt him halig gæst
losige þurh leahtras     on þas lænan tid.
Ðonne mansceaða     fore meotude forht,
1560deorc on þam dome standeð,     ond deaðe fah,
wommum awyrged,     bið se wærloga
fyres afylled.     Feores unwyrðe,
egsan geþread,     ondweard gode
won ond wliteleas     hafað werges bleo,
1565facentacen feores.     Ðonne firena bearn
tearum geotað,     þonne þæs tid ne biþ,
synne cwiþað;     ac hy to sið doð
gæstum helpe,     ðonne þæs giman nele
weoruda waldend,     hu þa womsceaþan
1570hyra ealdgestreon     on þa openan tid
sare greten.     Ne biþ þæt sorga tid
leodum alyfed,     þæt þær læcedom
findan mote,     se þe nu his feore nyle
hælo strynan     þenden her leofað.
1575Ne bið þær ængum godum     gnorn ætywed,
ne nængum yflum wel,     ac þær æghwæþer
anfealde gewyrht     ondweard wigeð.
Forðon sceal onettan,     se þe agan wile
lif æt meotude,     þenden him leoht ond gæst
1580somodfæst seon.     He his sawle wlite
georne bigonge     on godes willan,
ond wær weorðe     worda ond dæda,
þeawa ond geþonca,     þenden him þeos woruld,
sceadum scriþende,     scinan mote,
1585þæt he ne forleose     on þas lænan tid
his dreames blæd     ond his dagena rim,
ond his weorces wlite     ond wuldres lean,
þætte heofones cyning     on þa halgan tid
soðfæst syleð     to sigorleanum
1590þam þe him on gæstum     georne hyrað.
Þonne heofon ond hel     hæleþa bearnum,
fira feorum,     fylde weorþeð.
Grundas swelgað     godes ondsacan,
lacende leg     laðwende men,
1595þreað þeodsceaþan,     ond no þonan læteð
on gefean faran     to feorhnere,
ac se bryne bindeð     bidfæstne here,
feoð firena bearn.     Frecne me þinceð
þæt þas gæstberend     giman nellað,
1600men on mode,     þonne man fremmað,
hwæt him se waldend     to wrace gesette,
laþum leodum.     Þonne lif ond deað
sawlum swelgað.     Bið susla hus
open ond oðeawed,     aðlogum ongean,
1605ðæt sceolon fyllan     firengeorne men
sweartum sawlum.     Þonne synna to wrace
scyldigra scolu     ascyred weorþeð
heane from halgum     on hearmcwale.
Ðær sceolan þeofas     ond þeodsceaþan,
1610lease ond forlegene,     lifes ne wenan,
ond mansworan     morþorlean seon,
heard ond heorogrim.     Þonne hel nimeð
wærleasra weorud,     ond hi waldend giefeð
feondum in forwyrd;     fa þrowiað
1615ealdorbealu egeslic.     Earm bið se þe wile
firenum gewyrcan,     þæt he fah scyle
from his scyppende     ascyred weorðan
æt domdæge     to deaðe niþer,
under helle cinn     in þæt hate fyr,
1620under liges locan,     þær hy leomu ræcað
to bindenne     ond to bærnenne
ond to swingenne     synna to wite.
Ðonne halig gæst     helle biluceð,
morþerhusa mæst,     þurh meaht godes,
1625fyres fulle,     ond feonda here,
cyninges worde.     Se biþ cwealma mæst
deofla ond monna!     þæt is dreamleas hus,
ðær ænig ne mæg     ower losian
caldan clommum.     Hy bræcon cyninges word,
1630beorht boca bibod;     forþon hy abidan sceolon
in sinnehte,     sar endeleas,
firendædum fa,     forð þrowian,
ða þe her forhogdun     heofonrices þrym.
Þonne þa gecorenan     fore Crist berað
1635beorhte frætwe.     Hyra blæd leofað
æt domdæge,     agan dream mid gode
liþes lifes,     þæs þe alyfed biþ
haligra gehwam     on heofonrice.
Ðæt is se eþel     þe no geendad weorþeð,
1640ac þær symle forð     synna lease
dream weardiað,     dryhten lofiað,
leofne lifes weard,     leohte biwundne,
sibbum bisweðede,     sorgum biwerede,
dreamum gedyrde,     dryhtne gelyfde.
1645Awo to ealdre     engla gemanan
brucað mid blisse,     beorhte mid lisse,
freogað folces weard.     Fæder ealra geweald
hafað ond healdeð     haligra weorud.
Ðær is engla song,     eadigra blis,
1650þær is seo dyre     dryhtnes onsien
eallum þam gesælgum     sunnan leohtra.
Ðær is leofra lufu,     lif butan endedeaðe,
glæd gumena weorud,     gioguð butan ylde,
heofonduguða þrym,     hælu butan sare,
1655ryhtfremmendum     ræst butan gewinne,
domeadigra     dæg butan þeostrum,
beorht blædes full,     blis butan sorgum,
frið freondum bitweon     forð butan æfestum,
gesælgum on swegle,     sib butan niþe
1660halgum on gemonge.     Nis þær hungor ne þurst,
slæp ne swar leger,     ne sunnan bryne,
ne cyle ne cearo,     ac þær cyninges giefe
awo brucað     eadigra gedryht,
weoruda wlitescynast,     wuldres mid dryhten.