The Order of the World

Verse Indeterminate Saxon

Wilt þu, fus hæle,     fremdne monnan,
wisne woðboran     wordum gretan,
fricgan felageongne     ymb forðgesceaft,
biddan þe gesecge     sidra gesceafta
5cræftas cyndelice     cwichrerende,
þa þe dogra gehwam     þurh dom godes
bringe wundra fela     wera cneorissum!
Is þara anra gehwam     orgeate tacen,
þam þurh wisdom     woruld ealle con
10behabban on hreþre,     hycgende mon,
þæt geara iu,     gliwes cræfte,
mid gieddingum     guman oft wrecan,
rincas rædfæste;     cuþon ryht sprecan,
þæt a fricgende     fira cynnes
15ond secgende     searoruna gespon
a gemyndge mæst     monna wiston.
Forþon scyle ascian,     se þe on elne leofað,
deophydig mon,     dygelra gesceafta,
bewritan in gewitte     wordhordes cræft,
20fæstnian ferðsefan,     þencan forð teala;
ne sceal þæs aþreotan     þegn modigne,
þæt he wislice     woruld fulgonge.
Leorna þas lare.     Ic þe lungre sceal
meotudes mægensped     maran gesecgan,
25þonne þu hygecræftig     in hreþre mæge
mode gegripan.     Is sin meaht forswiþ.
Nis þæt monnes gemet     moldhrerendra,
þæt he mæge in hreþre     his heah geweorc
furþor aspyrgan     þonne him frea sylle
30to ongietanne     godes agen bibod;
ac we sculon þoncian     þeodne mærum
awa to ealdre,     þæs þe us se eca cyning
on gæste wlite     forgiefan wille
þæt we eaðe magon     upcund rice
35forð gestigan,     gif us on ferðe geneah
ond we willað healdan     heofoncyninges bibod.
Gehyr nu þis herespel     ond þinne hyge gefæstna.
Hwæt, on frymþe gescop     fæder ælmihtig,
heah hordes weard,     heofon ond eorðan,
40sæs sidne grund,     sweotule gesceafte,
þa nu in þam þream     þurh þeodnes hond
heaþ ond hebbaþ     þone halgan blæd.
Forþon eal swa teofanade,     se þe teala cuþe,
æghwylc wiþ oþrum;     sceoldon eal beran
45stiþe stefnbyrd,     swa him se steora bibead
missenlice gemetu     þurh þa miclan gecynd.
Swa hi to worulde     wlite forþ berað
dryhtnes duguþe     ond his dæda þrym,
lixende lof     in þa longan tid,
50fremmaþ fæstlice     frean ece word
in þam frumstole     þe him frea sette,
hluttor heofones weard,     healdað georne
mere gemære;     meaht forð tihð
heofoncondelle     ond holmas mid,
55laþað ond lædeþ     lifes agend
in his anes fæþm     ealle gesceafta.
Swa him wideferh     wuldor stondeþ,
ealra demena     þam gedefestan,
þe us þis lif gescop,     ond þis leohte beorht
60cymeð morgna gehwam     ofer misthleoþu
wadan ofer wægas     wundrum gegierwed,
ond mid ærdæge     eastan snoweð
wlitig ond wynsum     wera cneorissum;
lifgendra gehwam     leoht forð biereð
65bronda beorhtost,     ond his brucan mot
æghwylc on eorþan,     þe him eagna gesihð
sigora soðcyning     syllan wolde.
Gewiteð þonne mid þy wuldre     on westrodor
forðmære tungol     faran on heape,
70oþþæt on æfenne     ut garsecges
grundas pæþeð,     glom oþer cigð;
niht æfter cymeð,     healdeð nydbibod
halgan dryhtnes.     Heofontorht swegl
scir gescyndeð     in gesceaft godes
75under foldan fæþm,     farende tungol.
Forþon nænig fira     þæs frod leofað
þæt his mæge æspringe     þurh his ægne sped witan,
hu geond grund færeð     goldtorht sunne
in þæt wonne genip     under wætra geþring,
80oþþe hwa þęs leohtes     londbuende
brucan mote,     siþþan heo ofer brim hweorfeð.
Forþon swa teofenede,     se þe teala cuþe,
dæg wiþ nihte,     deop wið hean,
lyft wið lagustream,     lond wiþ wæge,
85flod wið flode,     fisc wið yþum.
Ne waciað þas geweorc,     ac he hi wel healdeð;
stondað stiðlice     bestryþed fæste
miclum meahtlocum     in þam mægenþrymme
mid þam sy ahefed     heofon ond eorþe.
90Beoð þonne eadge     þa þær in wuniað,
hyhtlic is þæt heorðwerud.     þæt is herga mæst,
eadigra unrim,     engla þreatas.
Hy geseoð symle     hyra sylfra cyning,
eagum on wlitað,     habbað æghwæs genoh.
95Nis him wihte won,     þam þe wuldres cyning
geseoþ in swegle;     him is symbel ond dream
ece unhwylen     eadgum to frofre.
Forþon scyle mon gehycgan     þæt he meotude hyre;
æghwylc ælda bearna     forlæte idle lustas,
100læne lifes wynne,     fundige him to lissa blisse,
forlæte heteniþa     gehwone sigan
mid synna fyrnum,     fere him to þam sellan rice.