The Descent into Hell

Verse Indeterminate Saxon

Ongunnon him on uhtan     æþelcunde mægð
gierwan to geonge;     wiston gumena gemot
æþelinges lic     eorðærne biþeaht.
Woldan werigu wif     wope bimænan
5æþelinges deað     ane hwile,
reonge bereotan.     Ræst wæs acolad,
heard wæs hinsið;     hæleð wæron modge,
þe hy æt þam beorge     bliðe fundon.
Cwom seo murnende     Maria on dægred,
10heht hy oþre mid     eorles dohtor.
Sohton sarigu tu     sigebearn godes
ænne in þæt eorðærn     þær hi ær wiston
þæt hine gehyddan     hæleð Iudea;
wendan þæt he on þam beorge     bidan sceolde,
15ana in þære easterniht.     Huru þæs oþer þing
wiston þa wifmenn,     þa hy on weg cyrdon!
Ac þær cwom on uhtan     an engla þreat,
behæfde heapa wyn     hælendes burg.
Open wæs þæt eorðærn,     æþelinges lic
20onfeng feores gæst,     folde beofode,
hlogan helwaran;     hagosteald onwoc
modig from moldan,     mægenþrym aras
sigefæst ond snottor.     Sægde Iohannis,
hæleð helwarum,     hlyhhende spræc
25modig to þære mengo     ymb his mæges ......:
"Hæfde me gehaten     hælend user,
þa he me on þisne sið     sendan wolde,
þæt he me gesoht...     siex monað,
ealles folces fruma.     Nu ...... sceacen.
30Wene ic ful swiþe     ond witod
...... to dæge     dryhten wille
...... gesecan,     sigebearn godes."
Fysde hine þa to fore     frea moncynnes;
wolde heofona helm     helle weallas
35forbrecan ond forbygan,     þære burge þrym
onginnan reafian,     reþust ealra cyninga.
Ne rohte he to þære hilde     helmberendra,
ne he byrnwigend     to þam burggeatum
lædan ne wolde,     ac þa locu feollan,
40clustor of þam ceastrum;     cyning in oþrad,
ealles folces fruma     forð onette,
weoruda wuldorgiefa.     Wræccan þrungon,
hwylc hyra þæt sygebearn     geseon moste,
Adam ond Abraham,     Isac ond Iacob,
45monig modig eorl,     Moyses ond Dauid,
Esaias     ond Sacharias,
heahfædra fela,     swylce eac hæleþa gemot,
witgena weorod,     wifmonna þreat,
fela fæmnena,     folces unrim.
50Geseah þa Iohannis     sigebearn godes
mid þy cyneþrymme     cuman to helle,
ongeat þa geomormod     godes sylfes sið.
Geseah he helle duru     hædre scinan,
þa þe longe ær     bilocen wæron,
55beþeahte mid þystre;     se þegn wæs on wynne.
Abead þa bealdlice     burgwarena ord
modig fore þære mengo     ond to his mæge spræc
ond þa wilcuman     wordum grette:
"þe þæs þonc sie,     þeoden user,
60þæt þu us... ...ige     secan woldest,
nu we on þissum bendum     bidan ......
Þonne monige bindeð     broþorleasne
wræccan ......     (he bið wide fah),
ne bið he no þæs nearwe     under niðloc...
65Þæs bitre gebunden     under bealuclommum,
þæt he þy yð ne mæge     ellen habban,
þonne he his hlafordes     hyldo gelyfeð,
þæt hine of þam bendum     bicgan wille.
Swa we ealle to þe     an gelyfað,
70dryhten min se dyra.     Ic adreag fela
siþþan þu end to me     in siþadest,
þa þu me gesealdest     sweord ond byrnan,
helm ond heorosceorp,     (a ic þæt heold nu giet),
ond þu me gecyðdest,     cyneþrymma wyn,
75þæt þu mundbora     minum wære.
Eala Gabrihel,     hu þu eart gleaw ond scearp,
milde ond gemyndig     ond monþwære,
wis on þinum gewitte     ond on þinum worde snottor!
Þæt þu gecyðdest     þa þu þone cnyht to us
80brohtest in Bethlem.     Bidan we þæs longe,
setan on sorgum,     sibbe oflyste,
wynnum ond wenum,     hwonne we word godes
þurh his sylfes muð     secgan hyrde.
Eala Maria,     hu þu us modigne
85cyning acendest,     þa þu þæt cild to us
brohtest in Bethlem.     We þæs beofiende
under helle dorum     hearde sceoldon
bidan in bendum.     Bona weorces gefeah;
wæron ure ealdfind     ealle on wynnum
90þonne hy gehyrdon     hu we hreowen...
...on murnende     mægburg usse,
oþþæt ......     sigedryhten god,
bimengdes...     ...gust ealra cyninga.
    nu us mon modge þe
95ageaf from usse geogoðe.     We þurh gifre mod
beswican us sylfe;     we þa synne forþon
berað in urum breostum     to bonan honda,
sculon eac to ussum feondum     freoþo wilnian.
Eala Hierusalem     in Iudeum,
100hu þu in þære stowe     stille gewunadest!
Ne mostan þe geondferan     foldbuende
ealle lifgende,     þa þe lof singað.
Eala Iordane     in Iudeum,
hu þu in þære stowe     stille gewunadest!
105Nales þu geondflowan     foldbuende;
mostan hy þynes wætres     wynnum brucan.
Nu ic þe halsie,     hælend user,
deope in gedyrstum,     (þu eart dryhten Crist),
þæt þu us gemiltsie,     monna scyppend.
110Þu fore monna lufan     þinre modor bosm
sylfa gesohtes,     sigedryhten god,
nales fore þinre þearfe,     þeoda waldend,
ac for þam miltsum     þe þu moncynne
oft ætywdest,     þonne him wæs are þearf.
115Þu meaht ymbfon     eal folca gesetu,
swylce þu meaht geriman,     rice dryhten,
sæs sondgrotu,     selast ealra cyninga.
Swylce ic þe halsige,     hælend user,
fore ...inum cildhade,     cyninga selast,
120ond fore þære wunde,     weoruda dry...
Þinum æriste,     æþelinga wyn,
ond fore þinre me...     ...ian nama,
þa ealle hellwara     hergað ond lof...
...lum     þe þe ymb stondað,
125þa þu þe lete sittan     ...... hond,
þa þu us on þisne wræcsið,     weoroda dryhten,
þurh þines sylfes geweald     secan woldest,
ond fore Hierusalem     in Iudeum,
(sceal seo burg nu þa     bidan efne swa þeah,
130þeoden leofa,     þines eftcymes),
ond for Iordane     in Iudeum,
(wit unc in þære burnan     baþodan ætgædre).
Oferwurpe þu mid þy wætre,     weoruda dryhten,
bliþe mode     ealle burgwaran,
135swylce git Iohannis     in Iordane
mid þy fullwihte     fægre onbryrdon
ealne þisne middangeard.     Sie þæs symle meotude þonc!"