Juliana

Verse Indeterminate Saxon

Hwæt! We ðæt hyrdon     hæleð eahtian,
deman dædhwate,     þætte in dagum gelamp
Maximianes,     se geond middangeard,
arleas cyning,     eahtnysse ahof,
5cwealde cristne men,     circan fylde,
geat on græswong     godhergendra,
hæþen hildfruma,     haligra blod,
ryhtfremmendra.     Wæs his rice brad,
wid ond weorðlic     ofer werþeode,
10lytesna ofer ealne     yrmenne grund.
Foron æfter burgum,     swa he biboden hæfde,
þegnas þryðfulle.     Oft hi þræce rærdon,
dædum gedwolene,     þa þe dryhtnes æ
feodon þurh firencræft.     Feondscype rærdon,
15hofon hæþengield,     halge cwelmdon,
breotun boccræftge,     bærndon gecorene,
gæston godes cempan     gare ond lige.
Sum wæs æhtwelig     æþeles cynnes
rice gerefa.     Rondburgum weold,
20eard weardade     oftast symle
in þære ceastre     Commedia,
heold hordgestreon.     Oft he hæþengield
ofer word godes,     weoh gesohte
neode geneahhe.     Wæs him noma cenned
25Heliseus,     hæfde ealdordom
micelne ond mærne.     Ða his mod ongon
fæmnan lufian,     (hine fyrwet bræc),
Iulianan.     Hio in gæste bær
halge treowe,     hogde georne
30þæt hire mægðhad     mana gehwylces
fore Cristes lufan     clæne geheolde.
Ða wæs sio fæmne     mid hyre fæder willan
welegum biweddad;     wyrd ne ful cuþe,
freondrædenne     hu heo from hogde,
35geong on gæste.     Hire wæs godes egsa
mara in gemyndum,     þonne eall þæt maþþumgesteald
þe in þæs æþelinges     æhtum wunade.
Þa wæs se weliga     þæra wifgifta,
goldspedig guma,     georn on mode,
40þæt him mon fromlicast     fæmnan gegyrede,
bryd to bolde.     Heo þæs beornes lufan
fæste wiðhogde,     þeah þe feohgestreon
under hordlocan,     hyrsta unrim
æhte ofer eorþan.     Heo þæt eal forseah,
45ond þæt word acwæð     on wera mengu:
"Ic þe mæg gesecgan     þæt þu þec sylfne ne þearft
swiþor swencan.     Gif þu soðne god
lufast ond gelyfest,     ond his lof rærest,
ongietest gæsta hleo,     ic beo gearo sona
50unwaclice     willan þines.
Swylce ic þe secge,     gif þu to sæmran gode
þurh deofolgield     dæde biþencest,
hætsð hæþenweoh,     ne meaht þu habban mec,
ne geþreatian     þe to gesingan.
55Næfre þu þæs swiðlic     sar gegearwast
þurh hæstne nið     heardra wita,
þæt þu mec onwende     worda þissa."
ða se æþeling wearð     yrre gebolgen,
firendædum fah,     gehyrde þære fæmnan word,
60het ða gefetigan     ferend snelle,
hreoh ond hygeblind,     haligre fæder,
recene to rune.     Reord up astag,
siþþan hy togædre     garas hlændon,
hildeþremman.     Hæðne wæron begen
65synnum seoce,     sweor ond aþum.
Ða reordode     rices hyrde
wið þære fæmnan fæder     frecne mode,
daraðhæbbende:     "Me þin dohtor hafað
geywed orwyrðu.     Heo me on an sagað
70þæt heo mæglufan     minre ne gyme,
freondrædenne.     Me þa fraceðu sind
on modsefan     mæste weorce,
þæt heo mec swa torne     tæle gerahte
fore þissum folce,     het me fremdne god,
75ofer þa oþre     þe we ær cuþon,
welum weorþian,     wordum lofian,
on hyge hergan,     oþþe hi nabban."
Geswearc þa swiðferð     sweor æfter worde,
þære fæmnan fæder,     ferðlocan onspeon:
80"Ic þæt geswerge     þurh soð godu,
swa ic are æt him     æfre finde,
oþþe, þeoden, æt þe     þine hyldu
winburgum in,     gif þas word sind soþ,
monna leofast,     þe þu me sagast,
85þæt ic hy ne sparige,     ac on spild giefe,
þeoden mæra,     þe to gewealde.
Dem þu hi to deaþe,     gif þe gedafen þince,
swa to life læt,     swa þe leofre sy."
Eode þa fromlice     fæmnan to spræce,
90anræd ond yreþweorg,     yrre gebolgen,
þær he glædmode     geonge wiste
wic weardian.     He þa worde cwæð:
"ðu eart dohtor min     seo dyreste
ond seo sweteste     in sefan minum,
95ange for eorþan,     minra eagna leoht,
Iuliana!     þu on geaþe hafast
þurh þin orlegu     unbiþyrfe
ofer witena dom     wisan gefongen.
Wiðsæcest þu to swiþe     sylfre rædes
100þinum brydguman,     se is betra þonne þu,
æþelra for eorþan,     æhtspedigra
feohgestreona.     He is to freonde god.
Forþon is þæs wyrþe,     þæt þu þæs weres frige,
ece eadlufan,     an ne forlæte."
105Him þa seo eadge     ageaf ondsware,
Iuliana     (hio to gode hæfde
freondrædenne     fæste gestaþelad):
"Næfre ic þæs þeodnes     þafian wille
mægrædenne,     nemne he mægna god
110geornor bigonge     þonne he gen dyde,
lufige mid lacum     þone þe leoht gescop,
heofon ond eorðan     ond holma bigong,
eodera ymbhwyrft.     Ne mæg he elles mec
bringan to bolde.     He þa brydlufan
115sceal to oþerre     æhtgestealdum
idese secan;     nafað he ænige her."
Hyre þa þurh yrre     ageaf ondsware
fæder feondlice,     nales frætwe onheht:
"Ic þæt gefremme,     gif min feorh leofað
120gif þu unrædes     ær ne geswicest,
ond þu fremdu godu     forð bigongest
ond þa forlætest     þe us leofran sind,
þe þissum folce     to freme stondað,
þæt þu ungeara     ealdre scyldig
125þurh deora gripe     deaþe sweltest,
gif þu geþafian nelt     þingrædenne,
modges gemanan.     Micel is þæt ongin
ond þreaniedlic     þinre gelican,
þæt þu forhycge     hlaford urne."
130Him þa seo eadge     ageaf ondsware,
gleaw ond gode leof,     Iuliana:
"Ic þe to soðe     secgan wille,
bi me lifgendre     nelle ic lyge fremman.
Næfre ic me ondræde     domas þine,
135ne me weorce sind     witebrogan,
hildewoman,     þe þu hæstlice
manfremmende     to me beotast,
ne þu næfre gedest     þurh gedwolan þinne
þæt þu mec acyrre     from Cristes lofe."
140ða wæs ellenwod,     yrre ond reþe,
frecne ond ferðgrim,     fæder wið dehter.
Het hi þa swingan,     susle þreagan,
witum wægan,     ond þæt word acwæð:
"Onwend þec in gewitte,     ond þa word oncyr
145þe þu unsnyttrum     ær gespræce,
þa þu goda ussa     gield forhogdest."
Him seo unforhte     ageaf ondsware
þurh gæstgehygd,     Iuliana:
"Næfre þu gelærest     þæt ic leasingum,
150dumbum ond deafum     deofolgieldum,
gæsta geniðlum     gaful onhate,
þam wyrrestum     wites þegnum,
ac ic weorðige     wuldres ealdor
middangeardes     ond mægenþrymmes,
155ond him anum to     eal biþence,
þæt he mundbora     min geweorþe,
helpend ond hælend     wið hellsceaþum."
Hy þa þurh yrre     Affricanus,
fæder fæmnan ageaf     on feonda geweald
160Heliseo.     He in æringe
gelædan het     æfter leohtes cyme
to his domsetle.     Duguð wafade
on þære fæmnan wlite,     folc eal geador.
Hy þa se æðeling     ærest grette,
165hire brydguma,     bliþum wordum:
"Min se swetesta     sunnan scima,
Iuliana!     Hwæt, þu glæm hafast,
ginfæste giefe,     geoguðhades blæd!
Gif þu godum ussum     gen gecwemest,
170ond þe to swa mildum     mundbyrd secest,
hyldo to halgum,     beoð þe ahylded fram
wraþe geworhtra     wita unrim,
grimra gyrna,     þe þe gegearwad sind,
gif þu onsecgan nelt     soþum gieldum."
175Him seo æþele mæg     ageaf ondsware:
"Næfre þu geþreatast     þinum beotum,
ne wita þæs fela     wraðra gegearwast,
þæt ic þeodscype     þinne lufie,
buton þu forlæte     þa leasinga,
180weohweorðinga,     ond wuldres god
ongyte gleawlice,     gæsta scyppend,
meotud moncynnes,     in þæs meahtum sind
a butan ende     ealle gesceafta."
ða for þam folce     frecne mode
185beotwordum spræc,     bealg hine swiþe
folcagende,     ond þa fæmnan het
þurh niðwræce     nacode þennan,
ond mid sweopum swingan     synna lease.
Ahlog þa se hererinc,     hospwordum spræc:
190"þis is ealdordom     uncres gewynnes
on fruman gefongen!     Gen ic feores þe
unnan wille,     þeah þu ær fela
unwærlicra     worda gespræce,
onsoce to swiðe     þæt þu soð godu
195lufian wolde.     Þe þa lean sceolan
wiþerhycgendre,     witebrogan,
æfter weorþan,     butan þu ær wiþ hi
geþingige,     ond him þoncwyrþe
æfter leahtorcwidum     lac onsecge,
200sibbe gesette.     Læt þa sace restan,
lað leodgewin.     Gif þu leng ofer þis
þurh þin dolwillen     gedwolan fylgest,
þonne ic nyde sceal     niþa gebæded
on þære grimmestan     godscyld wrecan,
205torne teoncwide,     þe þu tælnissum
wiþ þa selestan     sacan ongunne,
ond þa mildestan     þara þe men witen,
þe þes leodscype mid him     longe bieode."
Him þæt æþele mod     unforht oncwæð:
210"Ne ondræde ic me     domas þine,
awyrged womsceaða,     ne þinra wita bealo.
Hæbbe ic me to hyhte     heofonrices weard,
mildne mundboran,     mægna waldend,
se mec gescyldeð     wið þinum scinlace
215of gromra gripe,     þe þu to godum tiohhast.
Ða sind geasne     goda gehwylces,
idle, orfeorme,     unbiþyrfe,
ne þær freme meteð     fira ænig
soðe sibbe,     þeah þe sece to him
220freondrædenne.     He ne findeð þær
duguþe mid deoflum.     Ic to dryhtne min
mod staþelige,     se ofer mægna gehwylc
waldeð wideferh,     wuldres agend,
sigora gehwylces.     Þæt is soð cyning."
225ða þam folctogan     fracuðlic þuhte
þæt he ne meahte     mod oncyrran,
fæmnan foreþonc.     He bi feaxe het
ahon ond ahebban     on heanne beam,
þær seo sunsciene     slege þrowade,
230sace singrimme,     siex tida dæges,
ond he ædre het     eft asettan,
laðgeniðla,     ond gelædan bibead
to carcerne.     Hyre wæs Cristes lof
in ferðlocan     fæste biwunden,
235milde modsefan,     mægen unbrice.
Ða wæs mid clustre     carcernes duru
behliden, homra geweorc.     Halig þær inne
wærfæst wunade.     Symle heo wuldorcyning
herede æt heortan,     heofonrices god,
240in þam nydclafan,     nergend fira,
heolstre bihelmad.     Hyre wæs halig gæst
singal gesið.     Ða cwom semninga
in þæt hlinræced     hæleða gewinna,
yfeles ondwis.     Hæfde engles hiw,
245gleaw gyrnstafa     gæstgeniðla,
helle hæftling,     to þære halgan spræc:
"Hwæt dreogest þu,     seo dyreste
ond seo weorþeste     wuldorcyninge,
dryhtne ussum?     ðe þes dema hafað
250þa wyrrestan     witu gegearwad,
sar endeleas,     gif þu onsecgan nelt,
gleawhycgende,     ond his godum cweman.
Wes þu on ofeste,     swa he þec ut heonan
lædan hate,     þæt þu lac hraþe
255onsecge sigortifre,     ær þec swylt nime,
deað fore duguðe.     Þy þu þæs deman scealt,
eadhreðig mæg,     yrre gedygan."
Frægn þa fromlice,     seo þe forht ne wæs,
Criste gecweme,     hwonan his cyme wære.
260Hyre se wræcmæcga     wið þingade:
"Ic eom engel godes     ufan siþende,
þegn geþungen,     ond to þe sended,
halig of heahþu.     Þe sind heardlicu,
wundrum wælgrim,     witu geteohhad
265to gringwræce.     Het þe god beodan,
bearn waldendes,     þæt þe burge þa."
ða wæs seo fæmne     for þam færspelle
egsan geaclad,     þe hyre se aglæca,
wuldres wiþerbreca,     wordum sægde.
270Ongan þa fæstlice     ferð staþelian,
geong grondorleas,     to gode cleopian
"Nu ic þec, beorna hleo,     biddan wille
ece ælmihtig,     þurh þæt æþele gesceap
þe þu, fæder engla,     æt fruman settest,
275þæt þu me ne læte     of lofe hweorfan
þinre eadgife,     swa me þes ar bodað
frecne færspel,     þe me fore stondeð.
Swa ic þe, bilwitne,     biddan wille
þæt þu me gecyðe,     cyninga wuldor,
280þrymmes hyrde,     hwæt þes þegn sy,
lyftlacende,     þe mec læreð from þe
on stearcne weg."     Hyre stefn oncwæð
wlitig of wolcnum,     word hleoþrade:
"Forfoh þone frætgan     ond fæste geheald,
285oþþæt he his siðfæt     secge mid ryhte,
ealne from orde,     hwæt his æþelu syn."
ða wæs þære fæmnan     ferð geblissad,
domeadigre.     Heo þæt deofol genom
...... "ealra cyninga cyning     to cwale syllan.
290ða gen ic gecræfte     þæt se cempa ongon
waldend wundian,     weorud to segon
þæt þær blod ond wæter     bu tu ætgædre
eorþan sohtun.     Ða gen ic Herode
in hyge bisweop     þæt he Iohannes bibead
295heafde biheawan,     ða se halga wer
þære wiflufan     wordum styrde,
unryhtre æ.     Eac ic gelærde
Simon searoþoncum     þæt he sacan ongon
wiþ þa gecorenan     Cristes þegnas,
300ond þa halgan weras     hospe gerahte
þurh deopne gedwolan,     sægde hy dryas wæron.
Neþde ic nearobregdum     þær ic Neron bisweac,
þæt he acwellan het     Cristes þegnas,
Petrus ond Paulus.     Pilatus ær
305on rode aheng     rodera waldend,
meotud meahtigne     minum larum.
Swylce ic Egias     eac gelærde
þæt he unsnytrum     Andreas het
ahon haligne     on heanne beam,
310þæt he of galgan his     gæst onsende
in wuldres wlite.     Þus ic wraþra fela
mid minum broþrum     bealwa gefremede,
sweartra synna,     þe ic asecgan ne mæg,
rume areccan,     ne gerim witan,
315heardra heteþonca."     Him seo halge oncwæð
þurh gæstes giefe,     Iuliana:
"þu scealt furþor gen,     feond moncynnes,
siþfæt secgan,     hwa þec sende to me."
Hyre se aglæca     ageaf ondsware,
320forhtafongen,     friþes orwena:
"Hwæt, mec min fæder     on þas fore to þe,
hellwarena cyning,     hider onsende
of þam engan ham,     se is yfla gehwæs
in þam grornhofe     geornfulra þonne ic.
325Þonne he usic sendeð     þæt we soðfæstra
þurh misgedwield     mod oncyrren,
ahwyrfen from halor,     we beoð hygegeomre,
forhte on ferðþe.     Ne biþ us frea milde,
egesful ealdor,     gif we yfles noht
330gedon habbaþ;     ne durran we siþþan
for his onsyne     ower geferan.
Þonne he onsendeð     geond sidne grund
þegnas of þystrum,     hateð þræce ræran,
gif we gemette sin     on moldwege,
335oþþe feor oþþe neah     fundne weorþen,
þæt hi usic binden     ond in bælwylme
suslum swingen.     Gif soðfæstra
þurh myrrelsan     mod ne oðcyrreð,
haligra hyge,     we þa heardestan
340ond þa wyrrestan     witu geþoliað
þurh sarslege.     Nu þu sylfa meaht
on sefan þinum     soð gecnawan,
þæt ic þisse noþe wæs     nyde gebæded,
þragmælum geþread,     þæt ic þe sohte."
345þa gen seo halge ongon     hæleþa gewinnan,
wrohtes wyrhtan,     wordum frignan,
fyrnsynna fruman:     "þu me furþor scealt
secgan, sawla feond,     hu þu soðfæstum
þurh synna slide     swiþast sceþþe,
350facne bifongen."     Hyre se feond oncwæð,
wræcca wærleas,     wordum mælde:
"Ic þe, ead mæg,     yfla gehwylces
or gecyðe     oð ende forð
þara þe ic gefremede,     nalæs feam siðum,
355synna wundum,     þæt þu þy sweotolicor
sylf gecnawe     þæt þis is soð, nales leas.
Ic þæt wende     ond witod tealde
þriste geþoncge,     þæt ic þe meahte
butan earfeþum     anes cræfte
360ahwyrfan from halor,     þæt þu heofoncyninge
wiðsoce, sigora frean,     ond to sæmran gebuge,
onsægde synna fruman.     Þus ic soðfæstum
þurh mislic bleo     mod oncyrre.
Þær ic hine finde     ferð staþelian
365to godes willan,     ic beo gearo sona
þæt ic him monigfealde     modes gælsan
ongean bere     grimra geþonca,
dyrnra gedwilda,     þurh gedwolena rim.
Ic him geswete     synna lustas,
370mæne modlufan,     þæt he minum hraþe,
leahtrum gelenge,     larum hyreð.
Ic hine þæs swiþe     synnum onæle
þæt he byrnende     from gebede swiceð,
stepeð stronglice,     staþolfæst ne mæg
375fore leahtra lufan     lenge gewunian
in gebedstowe.     Swa ic brogan to
laðne gelæde     þam þe ic lifes ofonn,
leohtes geleafan,     ond he larum wile
þurh modes myne     minum hyran,
380synne fremman,     he siþþan sceal
godra gumcysta     geasne hweorfan.
Gif ic ænigne     ellenrofne
gemete modigne     metodes cempan
wið flanþræce,     nele feor þonan
385bugan from beaduwe,     ac he bord ongean
hefeð hygesnottor,     haligne scyld,
gæstlic guðreaf,     nele gode swican,
ac he beald in gebede     bidsteal gifeð
fæste on feðan,     ic sceal feor þonan
390heanmod hweorfan,     hroþra bidæled,
in gleda gripe,     gehðu mænan,
þæt ic ne meahte     mægnes cræfte
guðe wiðgongan,     ac ic geomor sceal
secan oþerne     ellenleasran,
395under cumbolhagan,     cempan sænran,
þe ic onbryrdan mæge     beorman mine,
agælan æt guþe.     Þeah he godes hwæt
onginne gæstlice,     ic beo gearo sona,
þæt ic ingehygd     eal geondwlite,
400hu gefæstnad sy     ferð innanweard,
wiðsteall geworht.     Ic þæs wealles geat
ontyne þurh teonan;     bið se torr þyrel,
ingong geopenad,     þonne ic ærest him
þurh eargfare     in onsende
405in breostsefan     bitre geþoncas
þurh mislice     modes willan,
þæt him sylfum     selle þynceð
leahtras to fremman     ofer lof godes,
lices lustas.     Ic beo lareow georn
410þæt he monþeawum     minum lifge
acyrred cuðlice     from Cristes æ,
mod gemyrred     me to gewealde
in synna seað.     Ic þære sawle ma
geornor gyme     ymb þæs gæstes forwyrd
415þonne þæs lichoman,     se þe on legre sceal
weorðan in worulde     wyrme to hroþor,
bifolen in foldan."     ða gien seo fæmne spræc:
"Saga, earmsceapen,     unclæne gæst,
hu þu þec geþyde,     þystra stihtend,
420on clænra gemong?     þu wið Criste geo
wærleas wunne     ond gewin tuge,
hogdes wiþ halgum.     Þe wearð helle seað
niþer gedolfen,     þær þu nydbysig
fore oferhygdum     eard gesohtes.
425Wende ic þæt þu þy wærra     weorþan sceolde
wið soðfæstum     swylces gemotes
ond þy unbealdra,     þe þe oft wiðstod
þurh wuldorcyning     willan þines."
Hyre þa se werga     wið þingade,
430earm aglæca:     "þu me ærest saga,
hu þu gedyrstig     þurh deop gehygd
wurde þus wigþrist     ofer eall wifa cyn,
þæt þu mec þus fæste     fetrum gebunde,
æghwæs orwigne.     Þu in ecne god,
435þrymsittendne,     þinne getreowdes,
meotud moncynnes,     swa ic in minne fæder,
hellwarena cyning,     hyht staþelie.
Þonne ic beom onsended     wið soðfæstum,
þæt ic in manweorcum     mod oncyrre,
440hyge from halor,     me hwilum biþ
forwyrned þurh wiþersteall     willan mines,
hyhtes æt halgum,     swa me her gelamp
sorg on siþe.     Ic þæt sylf gecneow
to late micles,     sceal nu lange ofer þis,
445scyldwyrcende,     scame þrowian.
Forþon ic þec halsige     þurh þæs hyhstan meaht,
rodorcyninges giefe,     se þe on rode treo
geþrowade,     þrymmes ealdor,
þæt þu miltsige     me þearfendum,
450þæt unsælig     eall ne forweorþe,
þeah ic þec gedyrstig     ond þus dolwillen
siþe gesohte,     þær ic swiþe me
þyslicre ær     þrage ne wende."
ða seo wlitescyne     wuldres condel
455to þam wærlogan     wordum mælde:
"þu scealt ondettan     yfeldæda ma,
hean helle gæst,     ær þu heonan mote,
hwæt þu to teonan     þurhtogen hæbbe
micelra manweorca     manna tudre
460deorcum gedwildum."     Hyre þæt deofol oncwæð:
"Nu ic þæt gehyre     þurh þinne hleoþorcwide,
þæt ic nyde sceal     niþa gebæded
mod meldian,     swa þu me beodest,
þreaned þolian.     Is þeos þrag ful strong,
465þreat ormæte.     Ic sceal þinga gehwylc
þolian ond þafian     on þinne dom,
womdæda onwreon,     þe ic wideferg
sweartra gesyrede.     Oft ic syne ofteah,
ablende bealoþoncum     beorna unrim
470monna cynnes,     misthelme forbrægd
þurh attres ord     eagna leoman
sweartum scurum,     ond ic sumra fet
forbræc bealosearwum,     sume in bryne sende,
in liges locan,     þæt him lasta wearð
475siþast gesyne.     Eac ic sume gedyde
þæt him banlocan     blode spiowedan,
þæt hi færinga     feorh aleton
þurh ædra wylm.     Sume on yðfare
wurdon on wege     wætrum bisencte,
480on mereflode,     minum cræftum
under reone stream.     Sume ic rode bifealh,
þæt hi hyra dreorge     on hean galgan
lif aletan.     Sume ic larum geteah,
to geflite fremede,     þæt hy færinga
485ealde æfþoncan     edniwedan,
beore druncne.     Ic him byrlade
wroht of wege,     þæt hi in winsele
þurh sweordgripe     sawle forletan
of flæschoman     fæge scyndan,
490sarum gesohte.     Sume, þa ic funde
butan godes tacne,     gymelease,
ungebletsade,     þa ic bealdlice
þurh mislic cwealm     minum hondum
searoþoncum slog.     Ic asecgan ne mæg,
495þeah ic gesitte     sumerlongne dæg,
eal þa earfeþu     þe ic ær ond siþ
gefremede to facne,     siþþan furþum wæs
rodor aræred     ond ryne tungla,
folde gefæstnad     ond þa forman men,
500Adam ond Aeue,     þam ic ealdor oðþrong,
ond hy gelærde     þæt hi lufan dryhtnes,
ece eadgiefe     anforleton,
beorhtne boldwelan,     þæt him bæm gewearð
yrmþu to ealdre,     ond hyra eaferum swa,
505mircast manweorca.     Hwæt sceal ic ma riman
yfel endeleas?     Ic eall gebær,
wraþe wrohtas     geond werþeode,
þa þe gewurdun     widan feore
from fruman worulde     fira cynne,
510eorlum on eorþan.     Ne wæs ænig þara
þæt me þus þriste,     swa þu nu þa,
halig mid hondum,     hrinan dorste,
næs ænig þæs modig     mon ofer eorþan
þurh halge meaht,     heahfædra nan
515ne witgena.     Þeah þe him weoruda god
onwrige, wuldres cyning,     wisdomes gæst,
giefe unmæte,     hwæþre ic gong to þam
agan moste.     Næs ænig þara
þæt mec þus bealdlice     bennum bilegde,
520þream forþrycte,     ær þu nu þa
þa miclan meaht     mine oferswiðdest,
fæste forfenge,     þe me fæder sealde,
feond moncynnes,     þa he mec feran het,
þeoden of þystrum,     þæt ic þe sceolde
525synne swetan.     Þær mec sorg bicwom,
hefig hondgewinn.     Ic bihlyhhan ne þearf
æfter sarwræce     siðfæt þisne
magum in gemonge,     þonne ic mine sceal
agiefan gnorncearig     gafulrædenne
530in þam reongan ham."     ða se gerefa het,
gealgmod guma,     Iulianan
of þam engan hofe     ut gelædan
on hyge halge     hæþnum to spræce
to his domsetle.     Heo þæt deofol teah,
535breostum inbryrded,     bendum fæstne,
halig hæþenne.     Ongan þa hreowcearig
siðfæt seofian,     sar cwanian,
wyrd wanian,     wordum mælde:
"Ic þec halsige,     hlæfdige min,
540Iuliana,     fore godes sibbum,
þæt þu furþur me     fraceþu ne wyrce,
edwit for eorlum,     þonne þu ær dydest,
þa þu oferswiþdest     þone snotrestan
under hlinscuan     helwarena cyning
545in feonda byrig;     þæt is fæder user,
morþres manfrea.     Hwæt, þu mec þreades
þurh sarslege!     Ic to soþe wat
þæt ic ær ne sið     ænig ne mette
in woruldrice     wif þe gelic,
550þristran geþohtes     ne þweorhtimbran
mægþa cynnes.     Is on me sweotul
þæt þu unscamge     æghwæs wurde
on ferþe frod."     ða hine seo fæmne forlet
æfter þræchwile     þystra neosan
555in sweartne grund,     sawla gewinnan,
on wita forwyrd.     Wiste he þi gearwor,
manes melda,     magum to secgan,
susles þegnum,     hu him on siðe gelomp.
    "georne ær
560heredon on heahþu     ond his halig word,
sægdon soðlice     þæt he sigora gehwæs
ofer ealle gesceaft     ana weolde,
ecra eadgiefa."     ða cwom engel godes
frætwum blican     ond þæt fyr tosceaf,
565gefreode ond gefreoðade     facnes clæne,
leahtra lease,     ond þone lig towearp,
heorogiferne,     þær seo halie stod,
mægþa bealdor,     on þam midle gesund.
Þæt þam weligan wæs     weorc to þolianne,
570þær he hit for worulde     wendan meahte,
sohte synnum fah,     hu he sarlicast
þurh þa wyrrestan     witu meahte
feorhcwale findan.     Næs se feond to læt,
se hine gelærde     þæt he læmen fæt
575biwyrcan het     wundorcræfte,
wiges womum,     ond wudubeamum,
holte bihlænan.     Ða se hearda bibead
þæt mon þæt lamfæt     leades gefylde,
ond þa onbærnan het     bælfira mæst,
580ad onælan,     se wæs æghwonan
ymbboren mid brondum.     Bæð hate weol.
Het þa ofestlice     yrre gebolgen
leahtra lease     in þæs leades wylm
scufan butan scyldum.     Þa toscaden wearð
585lig tolysed.     Lead wide sprong,
hat, heorogifre.     Hæleð wurdon acle
arasad for þy ræse.     Þær on rime forborn
þurh þæs fires fnæst     fif ond hundseofontig
hæðnes herges.     Ða gen sio halge stod
590ungewemde wlite.     Næs hyre wloh ne hrægl,
ne feax ne fel     fyre gemæled,
ne lic ne leoþu.     Heo in lige stod
æghwæs onsund,     sægde ealles þonc
dryhtna dryhtne.     Þa se dema wearð
595hreoh ond hygegrim,     ongon his hrægl teran,
swylce he grennade     ond gristbitade,
wedde on gewitte     swa wilde deor,
grymetade gealgmod     ond his godu tælde,
þæs þe hy ne meahtun     mægne wiþstondan
600wifes willan.     Wæs seo wuldres mæg
anræd ond unforht,     eafoða gemyndig,
dryhtnes willan.     Þa se dema het
aswebban sorgcearig     þurh sweordbite
on hyge halge,     heafde bineotan
605Criste gecorene.     Hine se cwealm ne þeah,
siþþan he þone fintan     furþor cuþe.
Ða wearð þære halgan     hyht geniwad
ond þæs mægdnes mod     miclum geblissad,
siþþan heo gehyrde     hæleð eahtian
610inwitrune,     þæt hyre endestæf
of gewindagum     weorþan sceolde,
lif alysed.     Het þa leahtra ful
clæne ond gecorene     to cwale lædan,
synna lease.     Ða cwom semninga
615hean helle gæst,     hearmleoð agol,
earm ond unlæd,     þone heo ær gebond
awyrgedne     ond mid witum swong,
cleopade þa for corþre,     ceargealdra full:
"Gyldað nu mid gyrne,     þæt heo goda ussa
620meaht forhogde,     ond mec swiþast
geminsade,     þæt ic to meldan wearð.
Lætað hy laþra     leana hleotan
þurh wæpnes spor,     wrecað ealdne nið,
synne gesohte.     Ic þa sorge gemon,
625hu ic bendum fæst     bisga unrim
on anre niht     earfeða dreag,
yfel ormætu."     þa seo eadge biseah
ongean gramum,     Iuliana,
gehyrde heo hearm galan     helle deofol.
630Feond moncynnes     ongon þa on fleam sceacan,
wita neosan,     ond þæt word acwæð:
"Wa me forworhtum!     Nu is wen micel
þæt heo mec eft wille     earmne gehynan
yflum yrmþum,     swa heo mec ær dyde."
635ða wæs gelæded     londmearce neah
ond to þære stowe     þær hi stearcferþe
þurh cumbolhete     cwellan þohtun.
Ongon heo þa læran     ond to lofe trymman
folc of firenum     ond him frofre gehet,
640weg to wuldre,     ond þæt word acwęð:
"Gemunað wigena wyn     ond wuldres þrym,
haligra hyht,     heofonengla god.
He is þæs wyrðe,     þæt hine werþeode
ond eal engla cynn     up on roderum
645hergen, heahmægen,     þær is help gelong
ece to ealdre,     þam þe agan sceal.
Forþon ic, leof weorud,     læran wille,
æfremmende,     þæt ge eower hus
gefæstnige,     þy læs hit ferblædum
650windas toweorpan.     Weal sceal þy trumra
strong wiþstondan     storma scurum,
leahtra gehygdum.     Ge mid lufan sibbe,
leohte geleafan,     to þam lifgendan
stane stiðhydge     staþol fæstniað,
655soðe treowe     ond sibbe mid eow
healdað æt heortan,     halge rune
þurh modes myne.     Þonne eow miltse giefeð
fæder ælmihtig,     þær ge frofre agun
æt mægna gode,     mæste þearfe
660æfter sorgstafum.     Forþon ge sylfe neton
utgong heonan,     ende lifes.
Wærlic me þinceð     þæt ge wæccende
wið hettendra     hildewoman
wearde healden,     þy læs eow wiþerfeohtend
665weges forwyrnen     to wuldres byrig.
Biddað bearn godes     þæt me brego engla,
meotud moncynnes,     milde geweorþe,
sigora sellend.     Sibb sy mid eowic,
symle soþ lufu."     ða hyre sawl wearð
670alæded of lice     to þam langan gefean
þurh sweordslege.     Þa se synscaþa
to scipe sceohmod     sceaþena þreate
Heliseus     ehstream sohte,
leolc ofer laguflod     longe hwile
675on swonrade.     Swylt ealle fornom
secga hloþe     ond hine sylfne mid,
ærþon hy to lande     geliden hæfdon,
þurh þearlic þrea.     Þær XXX wæs
ond feowere eac     feores onsohte
680þurh wæges wylm     wigena cynnes,
heane mid hlaford,     hroþra bidæled,
hyhta lease     helle sohton.
Ne þorftan þa þegnas     in þam þystran ham,
seo geneatscolu     in þam neolan scræfe,
685to þam frumgare     feohgestealda
witedra wenan,     þæt hy in winsele
ofer beorsetle     beagas þegon,
æpplede gold.     Ungelice wæs
læded lofsongum     lic haligre
690micle mægne     to moldgræfe,
þæt hy hit gebrohton     burgum in innan,
sidfolc micel.     Þær siððan wæs
geara gongum     godes lof hafen
þrymme micle     oþ þisne dæg
695mid þeodscipe.     Is me þearf micel
þæt seo halge me     helpe gefremme,
þonne me gedælað     deorast ealra,
sibbe toslitað     sinhiwan tu,
micle modlufan.     Min sceal of lice
700sawul on siðfæt,     nat ic sylfa hwider,
eardes uncyðgu;     of sceal ic þissum,
secan oþerne     ærgewyrhtum,
gongan iudædum.     Geomor hweorfeð
ᚳ ᚣ ond ᚾ.     Cyning biþ reþe,
705sigora syllend,     þonne synnum fah
ᛖ ᚹ ond ᚢ     acle bidað
hwæt him æfter dædum     deman wille
lifes to leane.     ᛚ ᚠ beofað,
seomað sorgcearig.     Sar eal gemon,
710synna wunde,     þe ic siþ oþþe ær
geworhte in worulde.     Þæt ic wopig sceal
tearum mænan.     Wæs an tid to læt
þæt ic yfeldæda     ær gescomede,
þenden gæst ond lic     geador siþedan
715onsund on earde.     Þonne arna biþearf,
þæt me seo halge     wið þone hyhstan cyning
geþingige.     Mec þæs þearf monaþ,
micel modes sorg.     Bidde ic monna gehwone
gumena cynnes,     þe þis gied wræce,
720þæt he mec neodful     bi noman minum
gemyne modig,     ond meotud bidde
þæt me heofona helm     helpe gefremme,
meahta waldend,     on þam miclan dæge,
fæder, frofre gæst,     in þa frecnan tid,
725dæda demend,     ond se deora sunu,
þonne seo þrynis     þrymsittende
in annesse     ælda cynne
þurh þa sciran gesceaft     scrifeð bi gewyrhtum
meorde monna gehwam.     Forgif us, mægna god,
730þæt we þine onsyne,     æþelinga wyn,
milde gemeten     on þa mæran tid.
Amen.