The Seasons for Fasting

Verse Indeterminate Saxon

Wæs on ealddagum     Israheala folc
þurh Moysen,     mærne lareow,
anlyht and gelared,     swa hine lifes frea,
heofna heahcyning,     her on life
5þurh his sylfes word     sette for leodum,
rincum to ræde,     and him runa gescead
sylfum asæde,     hu he þone soþan weg
leofum leodscipe     læran sceolde.
þa se leoda fruma     larum fyligde
10heofena heahcyninges,     and þa hæleþ samod,
swa hie on leodscipe     lærede wæron;
gyf hie wancule     weorc ongunnon,
heom þæs of heofonum     hearm to leane
asende sigora god,     and hie sona to him
15fryþa wilnodan     and þær fundon raþe,
gif hie leohtras heora     letan gewyrpan.
Feala is mægena     þe sio mære þeod
on þam herescype     heold and worhte,
þendan hie lifes frean     lufian woldon;
20ac him se ende wearð     earm and þrealic,
þa hie besyredon     sylfne dryhten,
on beam setton     and to byrgenne
gedemdon;     he þær bedigled wæs,
and þy þryddan dæge     þeodum ætywed.
25We þæt gehyrdon     hæleþa mænige
on bocstafum     breman and writan,
þæt hie fæstenu     feower heoldon
and þonne offredan     unmæne neat,
þæt is lamb oþþe styrc,     leofum to tacne
30þe for worulde wæs     womma bedæled.
Ac arisan ongan     rices ealdor
of byrgenne,     blæda gefylled,
and mid heofenwarum     ham gesohte,
eard mid englum,     and us eallum þone
35hyht and gehateð,     gyf we his willaþ
þurh rihtne sefan     rædum fyligan.
Na þær in cumeð     atele gefylled,
womme gewesed,     ac scal on wyrd sceacan.
Nu we herian sceolan     her for life
40deorne dædfruman,     and him geara gerim
ælmesdædum     ure gefyllan,
and on fæstenum,     swa se froda iu
Moyses mælde,     and we þa mearce sceolan
heoldan higefæste     mid Anglum,
45swa hie gebrefde us     beorn on Rome,
Gregorius,     gumena papa.
We þæt forme sceolan     fæsten heowan
on þære ærestan     wucan lengtenes,
on þam monþe     þe man Martius
50geond Romwara     rice nemneð,
and þær twelfe sceolan     torhtum dihte
runa gerædan     in þæs rican hofe,
heofona heahcyninges,     herian mid sange,
wlancne weorþian     wuldres bryttan.
55Ofer þa Eastertid     oþer fæsten
ys to bremenne     Brytena leodum
mid gelicum lofe,     þe gelesen hafað
on þære wucan     þe æfter cumeð
þam sunnandæge     þe geond sidne wang
60Pentecostenes dæg     preostas nemnað,
on þam monþe,     þæs þe me þinceð,
þe man Iunius     gearum nemde.
Ðonne is þæt þrydde     þinga gehwelces
fæsten on foldan     fyra bearnum
65dihte gelicum     on þam deoran hofe
to brymenne     beorhtum sange
on þære wucan     þe ærur byð
emnihtes dæge     ælda beornum,
on þam monþe,     mine gefræge,
70þe man September     genemneð.
We þæt feorþe sceolen     fæsten gelæstan
on þære wucan     þe bið ærur full
dryhtnes gebyrde,     and we mid deornum scylan
wordum and weorcum     wuldres cyninge
75in þa ylcan tid     eallum gemynde
þeodne deman     þinga gehwylces,
efne swa swa ærran,     and þone arwesan
leofne leoda frean     lifes biddan.
On þissum fæstenum     is se feorþa dæg
80and sixta samod     seofoþa getinge
to gelæstanne     lifes ealdre
and to bremenne     boca gerynum
emb þa nigoþan tyd;     nan is on eorþan,
butan hine unhæl     an geþreatige,
85þe mot, hæt, oþþe wæt     ærur þingan,
þæs þe us boca dom     þeodlic demeð.
Gif þe þonne secgan     suþan cymene
bryttan Franca,     þæt þu gebann sceole
her on eorþan     ænig healdan,
90þæs þe Moyses iu     mælde to leodum,
na þu þæs andfeng     æfre gewyrþe,
ac þu þæt sylfe heald     þæt þe suþan com
from Romana     rices hyrde,
Gregoriæ,     gumena papa.
95Þus he gesette     sylf ond dyhte
þa þenunga,     þeodlareow,
fæstendtida;     we þam forþ nu gyt
geond Engla land     estum filiað.
Swa he æt þæm setle     sylfa gedemde,
100sancte Petres     preostas syþþan
lange lifes tyd     leordun þæt sylfe,
þæt þu oþrum ne scealt     æfre filian.
Eac we feowertig daga     fæsten healden
ær þæm æriste     ures dryhtnes,
105þæt nu lengtentid     leoda nemnað,
and hit ærest ongan     eorl se goda,
mære Moyses,     ær he on munt styge;
he þæt fæsten heold     feowertig daga
and nyhta samod,     swa he nahtes anbat
110ær he þa deoran æ     dryhtnes anfenge.
Him þær gesealde     sylfe dryhten
bremne boca cræft,     bæle behlæned,
of his haligan     handa gescrifene,
het hine leodum þone     leoran and tæcan
115elda orþancum     eallum to tacne,
þæt we mid fæstene magon     freode gewinnan
and þa deopan     dryhtnes gerynu,
þa þe leoran sceolan     leoda gehwylce,
gif us þære duguþe hwæt     dryhten sylleð.
120Eft Helias,     eorl se mæra,
him on westene     wiste geþigede,
þær him symbelbread     somod mid wætere
dryhtnes engla sum     dihte togeanes,
and se gestrangud wearð     styþum gyfle
125to gefæstenne     feowertig daga
and nihta samod,     swa he nahtes anbat
ær he on Horeb dun     hali ferde.
Uton þæt gerine     rihte gehicgan,
þæt se mæra þegen     mihta ne hæfde
130to astigenne     stæppon on ypplen
ær him þæt symbel wearþ     seald fram engle.
We sint on westene     wuldres blisse
on þæm ænete     ealra gefeana;
nu is helpes tid,     halig dryhten,
135hu we munt þinne     mærne gestygan.
Sint for englas geteald     eorþbugendum
þa þe dryhtnes word     dædum lærað.
We þa andlifene     ofstum þycgen
and þone deoran wist,     dryhtnes lare;
140uton fæstan swa     fyrene dædum
on forhæfenesse     her for life,
þæt we þæs muntes mægen     mærþa gestigan
swa se ealda dyde     Elias iu.
Is to hicganne     hu se halga gewat
145of þissum wangstede     wuldres neosian;
hine fyren scryd     feower mærum
wlangum wicgum     on weg ferede
on neorxnawong,     þær us nergend Crist
gehaten hafað     ham mid blisse,
150gif we þæt fæsten her     fyrena gelæstað
and þone uplican     æþel secað.
Nu wæs æt nehstan     þæt us nergend Crist,
halig heofenes weord,     heolp and lærde.
He hine dyppan let     deorum þweale,
155fulwihtes bæðe,     fyrena bedæled,
and he feowertig daga     firsude mettas,
eac nihta swa feala     nanuht gyltig,
leodum to lare,     þæt hie on lengten sceolan
efen feowertig daga     fæsten hewan.
160Hine costude þær     Cristes gewinna
on þæm ænete     eald and fræte,
geseah mærne frean     mannum gelicne
and þa wenan ongann,     wommes gemyndig,
þæt he stræla his     stellan mihte
165on þam lichoman;     næs þæs leahtra nan,
ac on hinder gewat     hearmes brytta,
and þær englas hyra     ealdor sohtan.
Higesynnig man,     gyf þe susla weard
costian durre,     þonne he Crist dyde,
170wereda wulderfrean,     womma leasne,
ne mæg he þæs inne     ahwæt scotian
gif he myrcels næfþ     manes æt egum,
ac he on hinder scriþ,     and þe halig
englas ærfæste     æghwær helpað,
175gif þu dryhtnes her     dædum fylgest.
Hæbbe we nu gemearcod     hu þa mæran iu
feowertig daga     fæsten hewdon,
and we bebeodað     þurh beorn godes
þæt manna gehwilc     þe for moldan wunað
180ær þam æreste     ures dryhtnes
efen feowertig daga     fæsten hewe
oþ þa nigoþan tid,     and he na bruce
flæsces oþþe fyrna,     þæ læs þe he fah wese.
Sceolan sacerdas     singan mæssan,
185dæghwamlice     dryhten biddan
on þam fæstenne     þæt he freond wese
folce gynd foldan,     and þa fyrna sceolan
þam sacerdan     secgan gehwilce
and þa dymnissa     dædum betan
190wordes and weorces,     wuldres ealdor
þurh ælmesdæde     eall gegladian.
Þonne is þearf micel     þeoda mænium
þæt þa sacerdos     sylfe ne gyltan,
ne on leahtrum hiora     ligegen to fæste.
195Hwa mæg þyngian     þreale hwilcum
wiþ his arwesan,     gyf he him ærur hæfð
bitere onbolgen,     and þæs bote ne deð,
ac þa æbyligþe     ealdere wrohte,
dæghwamlice     dædum niwað?
200Gyf se sacerd hine     sylfne ne cunne
þurh dryhtnes ege     dugeþum healdan,
nu þa, folces mann,     fyrna ne gyme
þe gehalgod mann     her gefremme,
ac þu lare scealt     lustum fremman
205ryhthicgennde     þe he to ræde tæchð,
drince he him þæt drofe     oððe þæt dæghluttre
wæter of wege,     þæt is wuldres lare.
Ac ic secgan mæg,     sorgum hremig,
hu þa sacerdas     sace niwiað,
210dæghwamlice     dryhten gremiað
and mid æfeste     ælcne forlædað
þe him fylian wyle     folces manna;
sona hie on mergan     mæssan syngað
and forþegide,     þurste gebæded,
215æfter tæppere     teoþ geond stræta.
Hwæt! Hi leaslice     leogan ongynnað
and þone tæppere     tyhtaþ gelome,
secgaþ þæt he synleas     syllan mote
ostran to æte     and æþele wyn
220emb morgentyd,     þæs þe me þingeð
þæt hund and wulf     healdað þa ilcan
wisan on worulde     and ne wigliað
hwæne hie to mose fon,     mæða bedæled.
Hi þonne sittende     sadian aginnað,
225sinne semað,     syllað gelome,
cweðað goddlife     gumena gehwilcum
þæt wines dreng     welhwa mote,
siþþan he mæssan hafað,     meþig þicgan,
etan ostran eac     and oþerne
230fisc of flode