The Meters of Boethius: Meter 20

Verse Indeterminate Saxon

Eala, min drihten,     þæt þu eart ælmihtig,
micel, modilic,     mærþum gefræge,
and wundorlic     witena gehwylcum.
Hwæt, ðu, ece god,     ealra gesceafta
5wundorlice     wel gesceope,
ungesewenlica,     and eac swa same
gesewenlicra     softe wealdest
scirra gesceafta     mid gesceadwisum
mægne and cræfte.     Þu þysne middangeard
10from fruman ærest     forð oð ende
tidum totældes,     swa hit getæsost wæs,
endebyrdes,     þæt hi æghwæðer
ge ær farað     ge eft cumað.
Þu þe unstilla     agna gesceafta
15to ðinum willan     wislice astyrest,
and þe self wunæst     swiðe stille
unanwendendlic     a forð simle.
Nis nan mihtigra     ne nan mærra
ne geond ealle þa gesceaft     efnlica þin,
20ne þe ænig nedþearf     næs æfre giet
ealra þara weorca     þe þu geworht hafast;
ac mid þinum willan     þu hit worhtes eall,
and mid anwalde     þinum agenum
weorulde geworhtest     and wuhta gehwæt,
25þeah ðe nænegu     nedðearf wære
eallra þara mærþa.     Is ðæt micel gecynd
þines goodes,     þencð ymb se ðe wile,
forðon hit is eall an     ælces þincges,
þu and þæt ðin good.     Hit is þin agen,
30forðæm hit his utan     ne com auht to ðe,
ac ic georne wat     þæt ðin goodnes is,
ælmihtig good,     eall mid ðe selfum.
Hit is ungelic     urum gecynde;
us is utan cymen     eall þa we habbað
35gooda on grundum     from gode selfum.
Næfst þu to ænegum     andan genumenne,
forðam þe nan þing nis     þin gelica,
ne huru ænig     ælcræftigre,
forðæm þu ealgood     anes geþeahte
40þines geþohtest,     and hi þa worhtest.
Næs æror ðe     ænegu gesceaft
þe auht oððe nauht     auðer worhte,
ac ðu butan bysne,     brego moncynnes,
ælmihtig god,     eall geworhtest
45þing þearle good;     eart þe selfa
þæt hehste good.     Hwæt, ðu, halig fæder,
æfter þinum willan     woruld gesceope,
ðisne middangeard,     meahtum þinum,
weorada drihten,     swa þu woldest self,
50and mid ðinum willan     wealdest ealles;
forðæm þu, soða god,     selfa dælest
gooda æghwilc.     Forðæm þu geara ær
ealla gesceafta     ærest gesceope
swiðe gelice,     sumes hwæðre þeah
55ungelice,     nemdest eall swa ðeah
mid ane noman     ealle togædre
woruld under wolcnum.     Hwæt, þu, wuldres god,
þone anne naman     eft todældes,
fæder, on feower;     wæs þara folde an
60and wæter oðer     worulde dæles,
and fyr is þridde     and feowerðe lyft;
þæt is eall weoruld     eft togædere.
Habbað þeah þa feower     frumstol hiora,
æghwilc hiora     agenne stede,
65þeah anra hwilc     wið oðer sie
miclum gemenged,     and mid mægne eac
fæder ælmihtiges     fæste gebunden
gesiblice     softe togædre
mid bebode þine,     bilewit fæder,
70þætte heora ænig     oðres ne dorste
mearce ofergangan     for metodes ege;
ac geþweorod sint     ðegnas togædre,
cyninges cempan,     cele wið hæto,
wæt wið drygum,     winnað hwæðre.
75Wæter and eorðe     wæstmas brengað;
þa sint on gecynde     cealda ba twa,
wæter wæt and ceald.     Wangas ymbelicgað,
eorðe ælgreno,     eac hwæðre ceald.
Lyft is gemenged,     forþæm hio on middum wunað;
80nis þæt nan wundor     þæt hio sie wearm and ceald,
wæt wolcnes tier,     winde geblonden,
forðæm hio is on midle,     mine gefræge,
fyres and eorðan.     Fela monna wat
þætte yfemest is     eallra gesceafta
85fyr ofer eorðan,     folde neoðemest.
Is þæt wundorlic,     weroda drihten,
þæt ðu mid geþeahte     þinum wyrcest
þæt ðu þæm gesceaftum     swa gesceadlice
mearce gesettest,     and hi gemengdest eac.
90Hwæt, ðu þæm wættere     wætum and cealdum
foldan to flore     fæste gesettest,
forðæm hit unstille     æghwider wolde
wide toscriðan     wac and hnesce.
Ne meahte hit on him selfum,     soð ic geare wat,
95æfre gestandan,     ac hit sio eorðe hylt
and swelgeð eac     be sumum dæle,
þæt hio siðþan mæg     for ðæm sype weorðan
geleht lyftum.     Forðæm leaf and gærs
bræd geond Bretene,     bloweð and groweð
100eldum to are.     Eorðe sio cealde
brengð wæstma fela     wundorlicra,
forðæm hio mid þæm wætere     weorðað geþawened.
Gif þæt nære,     þonne hio wære
fordrugod to duste     and todrifen siððan
105wide mid winde,     swa nu weorðað oft
axe giond eorðan     eall toblawen.
Ne meahte on ðære eorðan     awuht libban,
ne wuhte þon ma     wætres brucan,
on eardian     ænige cræfte
110for cele anum,     gif þu, cyning engla,
wið fyre hwæthwugu     foldan and lagustream
ne mengdest togædre,     and gemetgodest
cele and hæto     cræfte þine,
þæt þæt fyr ne mæg     foldan and merestream
115blate forbærnan,     þeah hit wið ba twa sie
fæste gefeged,     fæder ealdgeweorc.
Ne þincð me þæt wundur     wuhte þe læsse
þæt ðios eorðe mæg     and egorstream,
swa ceald gesceaft,     cræfta nane
120ealles adwæscan     þæt þæt him on innan sticað
fyres gefeged     mid frean cræfte.
Þæt is agen cræft     eagorstreames,
wætres and eorþan,     and on wolcnum eac,
and efne swa same     uppe ofer rodere.
125Þonne is þæs fyres     frumstol on riht,
eard ofer eallum     oðrum gesceaftum
gesewenlicum     geond þisne sidan grund;
þeah hit wið ealla sie     eft gemenged
weoruldgesceafta,     þeah waldan ne mot
130þæt hit ænige     eallunga fordo
butan þæs leafe     þe us þis lif tiode,
þæt is se eca     and se ælmihtga.
Eorðe is hefigre     oðrum gesceaftum,
þicre geþuren,     forðæm hio þrage stod
135ealra gesceafta     under niðemæst,
buton þæm rodere,     þe þas ruman gesceaft
æghwylce dæge     utan ymbhwyrfeð,
and þeah þære eorðan     æfre ne oðrineð,
ne hire on nanre ne mot     near þonne on oðre
140stowe gestæppan;     striceð ymbutan
ufane and neoðane,     efenneah gehwæðer.
Æghwilc gesceaft     þe we ymb sprecað
hæfð his agenne     eard onsundran,
bið þeah wið þæm oðrum     eac gemenged.
145Ne mæg hira ænig     butan oðrum bion.
þeah hi unsweotole     somod eardien,
swa nu eorðe and wæter     earfoðtæcne
unwisra gehwæm     wuniað on fyre,
þeah hi sindan     sweotole þæm wisum.
150Is þæt fyr swa same     fæst on þæm wætre
and on stanum eac     stille geheded
earfoðhawe,     is hwæðre þær.
Hafað fæder engla     fyr gebunden
efne to þon fæste     þæt hit fiolan ne mæg
155eft æt his eðle,     þær þæt oðer fyr
up ofer eall þis     eardfæst wunað.
Sona hit forlæteð     þas lænan gesceaft,
mid cele ofercumen,     gif hit on cyððe gewit,
and þeah wuhta gehwilc     wilnað þiderweard
160þær his mægðe bið     mæst ætgædre.
Þu gestaðoladest     þurh þa strongan meaht,
weroda wuldorcyning,     wundorlice
eorðan swa fæste     þæt hio on ænige
healfe ne heldeð;     ne mæg hio hider ne þider
165sigan þe swiðor     þe hio symle dyde.
Hwæt, hi þeah eorðlices     auht ne haldeð,
is þeah efneðe     up and of dune
to feallanne     foldan ðisse,
þæm anlicost     þe on æge bið,
170gioleca on middan,     glideð hwæðre
æg ymbutan.     Swa stent eall weoruld
stille on tille,     streamas ymbutan,
lagufloda gelac,     lyfte and tungla,
and sio scire scell     scriðeð ymbutan
175dogora gehwilce;     dyde lange swa.
Hwæt, þu, ðioda god,     ðriefalde on us
sawle gesettest,     and hi siððan eac
styrest and stihtest     þurh ða strongan meaht,
þæt hire þy læsse     on ðæm lytlan ne bið
180anum fingre     þe hire on eallum bið
þæm lichoman.     Forðæm ic lytle ær
sweotole sæde     þæt sio sawl wære
þriefald gesceaft     þegna gehwilces,
forðæm uðwitan     ealle seggað
185ðætte an gecynd     ælcre saule
irsung sie,     oðer wilnung;
is sio ðridde gecynd     þæm twæm betere,
sio gesceadwisnes.     Nis ðæt scandlic cræft,
forðæm hit nænig hafað     neat buton monnum.
190Hæfð þa oðra twa     unrim wuhta;
hæfð þa wilnunga     welhwilc neten
and þa yrsunga     eac swa selfe.
Forðy men habbæð     geond middangeard
eorðgesceafta     ealla oferþungen,
195forðæm ðe hi habbað,     þæs ðe hi nabbað,
þone ænne cræft     þe we ær nemdon.
Sio gesceadwisnes     sceal on gehwelcum
þære wilnunge     waldan semle,
and irsunge     eac swa selfe;
200hio sceal mid geþeahte     þegnes mode,
mid andgite,     ealles waldan.
Hio is þæt mæste mægen     monnes saule
and se selesta     sundorcræfta.
Hwæt, þu ða saule,     sigora waldend,
205þeoda þrymcyning,     þus gesceope,
þæt hio hwearfode     on hire selfre
hire utan ymb,     swa swa eal deð
rineswifte rodor,     recene ymbscriðeð
dogora gehwilce     drihtnes meahtum
210þisne middangeard.     Swa deð monnes saul,
hweole gelicost,     hwærfeð ymbe hy selfe,
oft smeagende     ymb ðas eorðlican
drihtnes gesceafta     dagum and nihtum.
Hwilum ymb hi selfe     secende smeað,
215hwilum eft smeað     ymb þone ecan god,
sceppend hire.     Scriðende færð,
hweole gelicost,     hwærfð ymb hi selfe.
Þonne hio ymb hire scyppend     mid gescead smeað,
hio bið up ahæfen     ofer hi selfe,
220ac hio bið eallunga     an hire selfre,
þonne hio ymb hi selfe     secende smeað;
hio bið swiðe fior     hire selfre beneoðan,
þonne hio þæs lænan     lufað and wundrað
eorðlicu þing     ofer ecne ræd.
225Hwæt, þu, ece god,     eard forgeafe
saulum on heofonum,     selest weorðlica
ginfæsta gifa,     god ælmihtig,
be geearnunga     anra gehwelcre.
Ealle hi scinað     ðurh þa sciran neaht
230hadre on heofonum,     na hwæðre þeah
ealle efenbeorhte.     Hwæt, we oft gesioð
hadrum nihtum     þætte heofonsteorran
ealle efenbeorhte     æfre ne scinað.
Hwæt, þu, ece god,     eac gemengest
235þa heofoncundan     hider wið eorðan,
saula wið lice;     siððan wuniað
þis eorðlice     and þæt ece samod,
saul in flæsce.     Hwæt, hi simle to ðe
hionan fundiað;     forðæm hi hider of ðe
240æror comon,     sculon eft to ðe.
Sceal se lichama     last weardigan
eft on eorðan,     forðæm he ær of hire
weox on weorulde.     Wunedon ætsomne
efen swa lange     swa him lyfed wæs
245from þæm ælmihtigan,     þe hi æror gio
gesomnade,     þæt is soð cining.
Se þas foldan gesceop     and hi gefylde þa
swiðe mislicum,     mine gefræge,
neata cynnum,     nergend user.
250He hi siððan asiow     sæda monegum
wuda and wyrta     weorulde sceatum.
Forgif nu, ece god,     urum modum,
þæt hi moten to þe,     metod alwuhta,
þurg þas earfoðu     up astigan,
255and of þisum bysegum,     bilewit fæder,
þeoda waldend,     to ðe cuman,
and þonne mid openum     eagum moten
modes ures,     ðurh ðinra mægna sped,
æwelm gesion     eallra gooda,
260þæt þu eart selfa     sigedrihten god,
ge þa eagan hal     ures modes,
þæt we hi on ðe selfum     siððan moten
afæstnian.     Fæder engla, todrif
þone þiccan mist     þe þrage nu
265wið þa eagan foran     usses modes
hangode hwyle,     hefig and þystre.
Onliht nu þa eagan     usses modes
mid þinum leohte,     lifes waldend,
forðæm þu eart sio birhtu,     bilewit fæder,
270soðes leohtes,     and þu selfa eart
sio fæste ræst,     fæder ælmihtig,
eallra soðfæstra.     Hwæt, þu softe gedest
þæt hi ðe selfne     gesion moten.
Þu eart eallra þinga,     þeoda waldend,
275fruma and ende.     Hwæt, þu, fæder engla,
eall þing birest     eðelice
buton geswince.     Þu eart selfa weg
and latteow eac     lifgendra gehwæs,
and sio wlitige stow     þe se weg to ligð,
280þe ealle to     a fundiað
men of moldan     on þa mæran gesceaft.